ABŞ, Rusiya və Çin nümayəndələri BMT TŞ-da İrana qarşı sanksiyaları müzakirə ediblər

ABŞ-ın Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı daimi nümayəndəsi Mayk Valts İrana qarşı sanksiyaları müzakirə etmək üçün çağırılan BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Rusiya və Çini “Tehranı qorumaqda” tənqid edib, Rusiya və Çin isə ABŞ-ı 2015-ci il nüvə sazişindən “qanunsuz və birtərəfli şəkildə” çıxmaqda ittiham ediblər.

Tezadlar.az xəbər verir ki, Təhlükəsizlik Şurası İrana qarşı 1737 Sanksiya Komitəsinin işinin davam etdirilməsini müzakirə etmək üçün bir araya gəlib.

Bu ay Şuranın rotasiya sədrliyini də icra edən ABŞ-ın daimi nümayəndəsi Mayk Valts Rusiya və Çinin İrana qarşı sanksiyaları izləyən komitənin davam etməsini istəmədiyini iddia edərək, bu iki ölkəni İran rejimini “qorumaqda” tənqid edib.

Valts Rusiya və Çinin komitənin işinə mane olmasını “pis niyyətli” adlandırıb və iddia edib ki, həm Rusiya, həm də Çin İranla hərbi ticarət əlaqələrini davam etdirməklə BMT qətnamələrini pozur.

Bütün BMT üzv dövlətlərinin İrana qarşı silah embarqosunu tətbiq etməyə davam etməli olduğunu bildirən Valts, “ABŞ İranın raket, pilotsuz təyyarə və nüvə proqramları ilə dünyanı girov saxlamasının qarşısını almaq üçün çalışmağa davam edəcək” deyib.

Rusiya ABŞ-ı nüvə sazişindən “qanunsuz və birtərəfli şəkildə çıxmasına” görə tənqid edib.

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Vasili Nebenzya da ABŞ-ı “qanunsuzluqda” günahlandırıb və Rusiyanın Təhlükəsizlik Şurasının 1737 Sanksiya Komitəsini yenidən aktivləşdirmək üçün heç bir əsas görmədiyini bildirib.

“ABŞ-ın Təhlükəsizlik Şurasının İran əleyhinə qətnamələrinə yenidən baxılması və 1737 Komitəsinin yenidən yaradılması məsələsini qaldırmaq üçün heç bir hüquqi əsası yoxdur”, – Nebenzia bildirib.

Nebenzia İrana qarşı yuxarıda adı çəkilən komitənin yaradılmasında ABŞ-ı dəstəkləyən Qərb ölkələrini tənqid edərək, ABŞ-ın 2018-ci ildə İranın nüvə proqramı ilə bağlı 2015-ci ildə imzalanmış Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planı (JCPOA) sazişindən “qanunsuz və birtərəfli şəkildə çıxdığını” xatırladıb.

Nebenzia ABŞ-ı və əlaqəli Qərb ölkələrini “İranın nüvə proqramı ilə bağlı diplomatik razılaşma əldə etmək ehtimalını aradan qaldırmaq üçün mümkün olan hər şeyi etməyə davam etməkdə” günahlandırıb.

“ABŞ İranın nüvə məsələsinin və böhranının təhrikçisidir”

Çinin BMT-dəki daimi nümayəndəsi Fu Konq da 1737 Sanksiya Komitəsi ilə bağlı şərh verməyəcəyini bildirib və əlavə edib ki, “müəyyən bir ölkə Şuranı siyasi məqsədlər üçün manipulyasiya etməyi dayandırmalıdır”.

“ABŞ və İsrail dərhal hərbi əməliyyatlarını dayandırmalı, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) zəmanətləri altında İranın nüvə obyektlərinə hücum etməkdən çəkinməli, gərginliyin daha da artmasının qarşısını almalı və münaqişənin bütün Yaxın Şərq bölgəsinə yayılmasının qarşısını almalıdır”, – Fu deyib.

Beynəlxalq ictimaiyyətin dünyaya “cəngəllik qanununa qayıtmaq”a qarşı açıq və qətiyyətli bir mesaj göndərməli olduğunu bildirən Fu vurğulayıb: “Vurğulamaq istəyirəm ki, İranın nüvə böhranının səbəbi ABŞ-ın JCPOA-dan birtərəfli şəkildə çıxması olub. İranın nüvə məsələsi siyasi və diplomatik həll yoluna qayıtmalıdır”.

“Bundan əlavə, ABŞ öz etibarlılığını tamamilə nəzərə almadan iki dəfə İsrailin tərəfini saxlayaraq İranla danışıqlar prosesində açıq şəkildə güc tətbiq edib və diplomatik səyləri nəticəsiz qoyub; buna görə də İranın nüvə məsələsinin və böhranının səbəbkarıdır”, – Fu əlavə edib.

BMT Sanksiya Komitəsinin 1737 saylı Qətnaməsi

İrana qarşı sanksiyalara nəzarət etmək üçün 2006-cı ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1737 saylı Qətnaməsi ilə yaradılan Sanksiya Komitəsinin fəaliyyəti barədə hər 90 gündən bir Şuraya hesabat verməsi tələb olunurdu.

Lakin, BMT Təhlükəsizlik Şurası 2015-ci ildə ABŞ və İran arasında əldə edilən nüvə razılaşmasından sonra 2231 saylı Qətnamə ilə sanksiyaları ləğv etdikdən sonra komitənin fəaliyyəti dayandırılıb.

2025-ci ilin iyun ayında ABŞ ilə danışıqlar davam edərkən, İran İsrail və ABŞ-ın hücumlarından sonra MAQATE ilə əməkdaşlığını dayandırıb. Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın təşəbbüsü ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2231 saylı Qətnaməsinə daxil olan “snapback mexanizmi” 28 avqust 2025-ci ildə qüvvəyə mindi və Tehrana qarşı BMT sanksiyalarını bərpa edib.

E.ŞİRİNOV