Məsumiyyət Muzeyi: Bir Sevgi Hekayəsindən Daha Artığı

Hekayənin özəyi: Kamal və Füsun

Roman 1975-ci ilin baharında, İstanbulun kübar təbəqəsinə mənsub olan Kamal Bəyin, uzaq qohumu olan kasıb və gözəl Füsunla qarşılaşması ilə başlayır. Kamalın nişanlı olmasına rəğmən Füsunla yaşadığı qısa, lakin eşq macərası onun bütün həyatını dəyişir. Füsunu itirdikdən sonra Kamalın ondan qalan və ona toxunan hər bir əşyanı toplamağa başlaması, əslində bir “muzeyin” doğuluşudur.

Əşyaların dili: Niyə muzey?

Orhan Pamuk bu əsərdə çox maraqlı bir fəlsəfə irəli sürür: Əşyalar xatirələri özündə saxlayır. Kamalın topladığı hər bir siqaret kötüyü (düz 4213 ədəd!), Füsunun qulağından düşən sırğa, köhnə bir bilet və ya duz qabı — hər biri keçmişin bir anını dondurur. Kamal bu əşyalar vasitəsilə keçmişi indiki zamanda yaşadır.

Zaman anlayışı: Pamuk oxucuya sual verir: Xoşbəxtlik anların cəmidir, yoxsa keçən zamanın özü?

Melanxoliya və həsrət: Roman boyu İstanbulun küçələri, köhnə kinoteatrlar və boğaz mənzərələri Kamalın daxili dünyasındakı o şirin, həm də ağrılı melanxoliya ilə birləşir.

Kitabdan gerçəkliyə: Çukurcumadakı muzey

Bu romanı digərlərindən ayıran ən böyük xüsusiyyət, onun İstanbulun Çukurcuma məhəlləsində həqiqi bir muzeyinin olmasıdır. Pamuk kitabı yazarkən eyni zamanda əşyaları da toplamış və romanın qəhrəmanlarının “yaşadığı” evi fiziki muzeyə çevirmişdir.

Maraqlı fakt: Romanın sonunda bir “muzey bileti” yerləşir. Kitaba sahib olan hər kəs, o səhifəni möhürlədərək İstanbuldakı muzeyi bir dəfə ödənişsiz ziyarət edə bilər.

Niyə oxumağa dəyər?

“Məsumiyyət Muzeyi” sadəcə bir insanın bir qadına olan qarşılıqsız eşqi deyil, həm də 1970-1980-ci illər İstanbulunun sosial mənzərəsidir. Şərq və Qərb mədəniyyətləri arasında qalan cəmiyyət, ailə basqısı, qadın-kişi münasibətləri və insanın öz keçmişini necə qutsallaşdırdığı bu əsərdə ustadlıqla işlənib.

Əgər siz sevginin ən sadiq, ən detallı və bəzən də ən dəli halını oxumaq istəyirsinizsə, Pamukun bu şah əsəri sizin üçün ən doğru seçimdir. Kitabı bitirdikdən sonra əlinizdəki hər hansı bir əşyaya – bir qələmə və ya köhnə bir fotoya baxışınızın dəyişəcəyinə əmin ola bilərsiniz.

Səbinə Bağırova