Təhsildə aktual preblemlər

Təhsil cəmiyyətin intellektual potensialını formalaşdıran əsas sosial institutlardan biridir. Müasir dövrdə elmin, texnologiyanın və qloballaşmanın sürətli inkişafı təhsil sisteminin qarşısında yeni və mürəkkəb vəzifələr qoyur.

Bu dəyişikliklər fonunda təhsilin məzmunu, təşkili və idarə olunması ilə bağlı bir sıra aktual problemlər meydana çıxır. Sözügedən problemlərin elmi baxımdan təhlili və onların aradan qaldırılması yollarının müəyyənləşdirilməsi dayanıqlı inkişaf baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Təhsilin keyfiyyətinin təmin olunması problemi

Təhsildə ən mühüm məsələlərdən biri keyfiyyətin təmin edilməsidir. Bir çox hallarda tədris prosesi faktoloji biliklərin ötürülməsinə yönəlir və şagirdlərin analitik təfəkkürünün, tənqidi düşünmə bacarıqlarının formalaşması ikinci plana keçir. Halbuki müasir təhsil konsepsiyası şəxsiyyətyönümlü və kompetensiya əsaslı yanaşmanı tələb edir. Təhsilin keyfiyyəti yalnız nəticələrlə deyil, eyni zamanda tədris prosesinin məzmunu və metodları ilə də ölçülməlidir.

Müəllim hazırlığı və pedaqoji səriştə

Elmi-pedaqoji tədqiqatlar göstərir ki, müəllimin peşəkar səriştəsi təhsilin effektivliyinə birbaşa təsir göstərən əsas amillərdəndir. Müasir müəllim yalnız bilik ötürən deyil, həm də tədqiqatçı, fasilitator və motivator rolunu yerinə yetirməlidir. Lakin bəzi hallarda müəllimlərin innovativ tədris metodları və rəqəmsal bacarıqları kifayət qədər inkişaf etməmiş olur. Davamlı peşəkar inkişaf mexanizmlərinin gücləndirilməsi bu problemin həllində əsas şərt kimi çıxış edir.

Təhsildə rəqəmsallaşma və texnoloji çağırışlar

Rəqəmsal texnologiyaların təhsilə inteqrasiyası yeni imkanlarla yanaşı, müəyyən risklər də yaradır. Texnologiyadan məqsədsiz və nəzarətsiz istifadə öyrənmə prosesinin effektivliyini azalda bilər. Bundan əlavə, texniki infrastrukturun regionlar üzrə qeyri-bərabər paylanması təhsildə sosial bərabərsizlik problemini daha da dərinləşdirir. Elmi yanaşmaya əsasən, texnologiya təhsildə məqsəd deyil, vasitə kimi istifadə olunmalıdır.

Təhsildə bərabər imkanlar və sosial ədalət

Təhsildə aktual problemlərdən biri də bərabər imkanların tam təmin olunmamasıdır. Sosial-iqtisadi fərqlər, regionlararası inkişaf səviyyəsi və ailə mühiti şagirdlərin təhsil nailiyyətlərinə ciddi təsir göstərir. Elmi araşdırmalar sübut edir ki, inklüziv və ədalətli təhsil sistemi cəmiyyətin ümumi rifahının yüksəlməsinə xidmət edir. Bu baxımdan, dövlət siyasətində təhsildə sosial ədalət prinsipinin qorunması prioritet olmalıdır.

Qiymətləndirmə sisteminin elmi əsasları

Qiymətləndirmə tədris prosesinin ayrılmaz hissəsidir və onun elmi əsaslara söykənməsi vacibdir. Yalnız imtahan və test nəticələrinə əsaslanan qiymətləndirmə şagirdin real bacarıqlarını tam əks etdirmir. Müasir pedaqogika formativ qiymətləndirmə, layihə əsaslı tapşırıqlar və portfolioların tətbiqini daha məqsədəuyğun hesab edir. Bu yanaşma şagirdin inkişaf dinamikasını daha obyektiv şəkildə müəyyən etməyə imkan verir.

Nəticə

Aparılan elmi təhlil göstərir ki, təhsildə mövcud olan aktual problemlər sistemli və kompleks xarakter daşıyır. Bu problemlərin həlli üçün elmi əsaslara söykənən islahatların aparılması, müəllim hazırlığının gücləndirilməsi, təhsildə innovativ yanaşmaların tətbiqi və bərabər imkanların təmin olunması zəruridir. Təhsil yalnız bilik verən deyil, müstəqil düşünən, sosial məsuliyyət daşıyan şəxsiyyət formalaşdıran bir sistem kimi qurulduqda cəmiyyətin davamlı inkişafına real töhfə verə bilər.

Səma TAĞIZADƏ,

Bakı şəhəri