“Alimlər Evi” tikilsin!- VACİB TƏKLİF

Ölkəmizdə alimə və elmə münasibət dəyişməlidir ki…

…Bir çox digər müsbət təcrübələr kimi, ölkəmizdə “mütəxəssis evlərinin” tikilməsi təcrübəsi də eyni qaydada yoxa çıxıb. Bakıda ilk “mütəxəssis evləri” 1930-cu illərdə mühəndislər, elm adamları, mədəniyyət xadimləri və digər ziyalılar üçün rahat yaşayış şəraitinin təmin edilməsi məqsədilə tikilmişdi. Gənc alimlər və mütəxəssislər üçün təkmilləşdirilmiş yaşayış (məişət) şəraiti və ailə əsaslı yaşayış yerləri təklif edən 1932-ci il “Mütəxəssislər Evlərinin Tikintisi haqqında” fərmana əsasən, Bakıda 100 mənzilli üç binanın istismara verilməsi planlaşdırılmışdı. Hər mənzil mətbəx, vanna otağı və sanitar qovşağı olmaqla, üç-dörd otaqdan ibarət olacaqdı. Bu binalar haqqında məlumat axtararkən yalnız Neftçilər prospektində Sadıx Dadaşov və Mikayıl Useynov tərəfindən layihələndirilmiş, Funikulyor və Bəhram Gur abidəsinin yanında yerləşən “Alimlərin Yaşayış Evi” haqqında məlumat tapmaq mümkün oldu. Lakin, məlum olduğu kimi, elm adamları bu binada yaşamırlar. Bu məsələni Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının alimləri və əməkdaşları ilə müzakirə etmək qərarına gəldik. “Sizcə, belə bir binanın tikilməsi ölkədə elmin inkişafına necə təsir edəcək?”- sualımıza aşağıdakı cavabları aldıq:

-Yalnız müsbət! Bu tədbir bir neçə problemi eyni anda həll edəcək və dövlətin sosial yükü dərhal azaldılacaq. Məsələn, gənc alimlər mənzillə təmin olunacaq və yaşlı alimlər bütün həyatlarını həsr etdikləri mühitdən ayrılmayacaqlar. Elmlər Akademiyasında 75 yaşdan yuxarı çoxlu sayda alim çalışır. Onların əksəriyyəti başqa yerləri olmadığı üçün işdən çıxarıla bilməyən tənha yaşlı insanlardır. Onlardan dəfələrlə könüllü olaraq istefa vermələri istənilib və cavab həmişə eynidir: “Niyə evdə tək oturmalıyam? Ürəyim parçalanır və yarım əsrdən çoxdur  ünsiyyətdə olduğum və işlədiyim insanlar buradadır”. Təsəvvür edin ki, bu insanlar “Alimlər Evi”ndə yaşasaydılar – qonşu olardılar, daim əlaqədə olardılar və eyni binada yaşayan həmkarları olan gənc alimlər onlara qayğı göstərə və kömək edə bilərdilər.

***

Başqa bir rəy isə belə oldu:

-Bu yolla ölkədə elmi inkişafı fəal şəkildə stimullaşdıran elmi mühit qorunub saxlanılar. İndi bir layihəni başa çatdırmaq üçün alimlər görüşmək və elmi araşdırmalarını müzakirə etmək üçün yollarda uzun vaxt itirir. Alimlərin çoxu Sumqayıt, Xırdalan və digər şəhərlərdən gəlir. Lakin bir binada yaşamaq, daimi ünsiyyət, biliklərin yaşlı nəsildən gənclərə ötürülməsi və asudə vaxtın birlikdə keçirilməsi hər kəs üçün böyük fayda verəcək.

Bu fikirlər də maraqlıdır:

«Təəssüflər olsun ki, «Alimlər evi»nin tikilməsini təklif edən yoxdur, hətta alimlər çəkinirlər, hesab edirlər ki, onsuz da milyonlarla sərvətə sahib olanlar təşəbbüsü yenidən ələ keçirəcəklər, həqiqətən ehtiyacı olanlar, həqiqətən elmlə məşğul olanlar isə yenidən kənarda qalacaqlar. Təəssüf ki, elm ölkədə populyar deyil…».

«Məsələ ondadır ki, hətta iqtisadi cəhətdən belə evlər faydalıdır. Şəhəri dolduran boş binalar boş dayanmayacaq, əksinə, fəaliyyət göstərəcək və dövlət kommunal xərclərdən gəlir əldə edəcək. Əvvəllər bir ev Elmlər Akademiyasının yanında, metronun «Elmlər Akademiyası» stansiyasının yanında yerləşirdi, indi orada bir nəfər də olsun alim yaşamır. Digər bir bina isə M.Axundov adına Milli Kitabxananın yaxınlığında yerləşirdi. Yalnız bu yer və tədqiqat resurslarının yaxınlığı sayəsində elmi işlər yüksək elmi keyfiyyətdə idi. Amma təəssüf ki, elmə gələn kənar adamlar hər şeyi satdılar və indi bütün ölkə bunun nəticələrindən əziyyət çəkir. Lakin hər şeyi düzəltmək və elmimizi əvvəlki şöhrətinə qaytarmaq üçün heç vaxt gec deyil. Ölkənin alimləri Xilaskarlarını gözləyir və bu günün gələcəyinə inanırlar…».

Bəli, biz də inanırıq ki, elmi araşdırmaları, elmi kəşf və nailiyyətləri ilə dünyada tanınan alimlər vətəni olan ölkəmizdə alimlərə və elmə yanaşma mütləq dəyişəsək, qeyd olunan bu vacib problem də öz həllini tapacaq…

Anar Salmanov,

Bakı Dövlət Universiteti Jurnalistika fakültəsinin tələbəsi