Putin iranlıların əlindən hər şeyi alıb, amma Tehrana kömək etməyə tələsmir – “The Times”

Britaniyalı jurnalist Mark Bennetts hesab edir ki, Putin ABŞ ilə birbaşa qarşıdurmadan qorxur

Bir ildən çox əvvəl Suriya diktatoru Bəşər Əsədin devrilməsi zamanı Rusiya uzun müddətli müttəfiqinə arxa çevirdi. 2026-cı ilin yanvar ayında ABŞ prezidenti Donald Tramp Rusiyapərəst lider olan Venesuela prezidenti Nikolas Maduronu qaçırdıqda, Moskvanın reaksiyası yalnız qınaqla məhdudlaşdı.

İndi İran rejimi təhlükə altındadır.

Tezadlar.az xəbər verir ki, britaniyalı jurnalist Mark Bennettsin “The Times” qəzetindəki köşəsində yazır ki, bu ssenari yenidən təkrarlana bilər, amma bu dəfə həmin ölkədə.

Rusiya müttəfiqlərinə kömək etməyə tələsmir

O xatırladıb ki, İranda hökumətə qarşı genişmiqyaslı etirazlar keçirilir. Bu arada, Moskva onlara kömək etməyə hazır olduğuna dair heç bir işarə verməyib.

Bennetts hesab edir ki, Rusiya lideri Vladimir Putinin İran, Suriya və Venesuela rejimlərini dəstəkləmək istəməməsi və ya bacarmaması təkcə Rusiyanı qlobal güc kimi göstərmək səylərinə deyil, həm də Qərb əleyhinə ölkələr ittifaqı yaratmaq cəhdlərinə zərbədir.

Jurnalist qeyd edib ki, Amerikanın Venesueladakı əməliyyatı Kreml üçün ikiqat alçaldıcı olub, çünki Moskvanın ölkəyə verdiyi S-300 və Buk-M2 hava hücumundan müdafiə sistemlərinin açıq-aşkar uğursuzluğu olub. Üstəlik, məlumatlara görə, ruslar hətta bu hava hücumundan müdafiə sistemlərinin işlək vəziyyətdə olmasını təmin etməyiblər.

“Venesueladan sonra bu ideyaları irəli sürmək daha çətin olacaq. Müttəfiqlərin Rusiyanı etibarlı tərəfdaş və qoruyucu kimi görməsi ehtimalı azdır. Söhbət Venesuelanın istifadə edə biləcəyi konkret resurslardan deyil, onların necə idarə olunmasından gedir. Bu, imic itkisidir: güclü ölkələr müttəfiqlərinə bu cür yanaşmırlar”, – deyə Rusiya hökumətinə yaxın mənbə rusiyalı jurnalistlərə bildirib.

Bennetts qeyd edib ki, Putin cümə axşamı xarici siyasət çıxışında ABŞ-ın Venesueladakı əməliyyatından və ya Trampın İranı bombalamaqla bağlı təhdidlərindən bəhs etməyib. O, həmçinin ABŞ xüsusi təyinatlı qüvvələri tərəfindən Moskvanın Qərb sanksiyalarından yayınmaq üçün istifadə etdiyi kölgə donanmasından Rusiya bayrağı altında üzən neft tankerinin ələ keçirilməsindən də bəhs etməyib. Bundan əlavə, Kreml Trampın Sovet dövründən bəri Rusiyanın müttəfiqi olan Kubaya qarşı təhdidlərinə qarşı susur.

Jurnalistin sözlərinə görə, Moskvanın müttəfiqlərini qoruya bilməməsi qismən sadəcə resursların çatışmazlığı ilə bağlıdır. Rusiya ordusu Ukraynaya qarşı müharibədə batıb və bu da Putini Ukraynaya qarşı müharibəni davam etdirmək və ya ABŞ ilə birbaşa qarşıdurmaya səbəb ola biləcək münaqişələrə müdaxilə etmək arasında seçim etməyə məcbur edir.

“Beynəlxalq səhnədə Putin getdikcə “kağız pələng” rolunu oynayır. Supergüc statusuna can atsa da, lazımi iqtisadi bazanı yarada bilməyib. Nəticədə, onun bir çox ambisiyaları var, lakin onları həyata keçirmək üçün resursları azdır”, – deyə 2008-2010-cu illərdə Putinin keçmiş nitq yazarı və hazırda siyasi analitik olan Abbas Qallyamov jurnalistə bildirib.

Rusiya İrana kömək etməkdən qəsdən imtina edib

Yeni Avrasiya Strategiyaları Mərkəzinin xarici siyasət üzrə analitiki Con Lof hesab edir ki, Rusiyanın İranı rədd etməsi vəziyyətin soyuqqanlı təhlilinə əsaslanıb. O, İranın “Şahed” dronlarının əvvəllər Kremlin hərbi maşınının gücləndirilməsində mühüm rol oynadığını xatırladıb, lakin Moskva o vaxtdan bəri bu dronları kopyalayıb və təkmilləşdirib.

“Ruslar öz xeyirlərinə iranlılardan əllərindən gələni etdilər. Onlar o dövrdə lazım olan bütün faydaları əldə etdilər və qarşılığında heç nə verməli olduqlarını hiss etmədilər”, – Lof deyib.

Kreml Yaxın Şərqdəki müttəfiqlərinə sadiqliyini bəyan etməyə davam edir. Lakin Lofun sözlərinə görə, Rusiya hələ də Trampın nə qədər irəli gedəcəyini anlamağa çalışır.

“Amerikalılar İranda hansısa rejim dəyişikliyini nəzərdən keçirməyə başlayana qədər Moskva üçün hər şey gözəl səslənir. Və sonra mənzərə tamamilə fərqli görünür”, – analitik vurğulayıb.

Putin İran və İsrail liderləri ilə söhbətlər aparıb – məlum olanlar

Xatırladaq ki, 16 yanvarda Rusiya lideri Vladimir Putin İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahu və İran prezidenti Məsud Pezeşkyanla ayrıca telefon danışıqlarında İrandakı vəziyyəti müzakirə edib. O, Moskvanın guya regionda “vasitəçi kimi çıxış etməyə” hazır olduğunu bildirib.

Keçən il İsrail və ABŞ İranın nüvə obyektlərini bombaladılar və İran İsraillə 12 günlük müharibə apardı. Bu arada Rusiya Ukraynada müharibənin başlanğıcından bəri İranla daha sıx əlaqələr qurmağa çalışdığı üçün Putin 2025-ci ildə Pezeşkyanla 20 illik strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzaladı. Lakin müqavilə qarşılıqlı müdafiəni əhatə etmir.

E.ŞİRİNOV