Axtarmaq üçün Enter düyməsinə basın
Axtarmaq üçün Enter düyməsinə basın
Müasir dövrdə stres insan həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Təhsil, iş həyatı, ailə münasibətləri, sosial gözləntilər, maliyyə çətinlikləri və texnologiyanın sürətli inkişafı insan üzərində psixoloji və emosional təzyiq yaradır.
Stres bəzən bizi hərəkətə gətirən, motivasiya verən bir amil olsa da, uzunmüddətli və idarə olunmayan stres həm fiziki, həm də psixoloji sağlamlığa ciddi zərər vurur. Buna görə də streslə mübarizə aparmaq hər bir insan üçün vacib həyat bacarığıdır.
Stres nədir?
Stres insanın daxili və xarici təzyiqlərə verdiyi təbii reaksiyadır. Orqanizm təhlükə və ya çətinliklə qarşılaşdıqda müdafiə mexanizmini işə salır. Bu zaman ürək döyüntüsü sürətlənir, əzələlər gərilir, diqqət artır. Qısa müddətli stres faydalı ola bilər, lakin uzun müddət davam etdikdə orqanizmi zəiflədir.
Stresin əsas səbəbləri
Stresin yaranmasına səbəb olan faktorlar müxtəlifdir və şəxsdən şəxsə dəyişə bilər:
– Təhsil və imtahan təzyiqi;
– İş yükünün çoxluğu;
– Maddi problemlər;
– Ailə və münasibət konfliktləri;
– Sosial şəbəkələrdə müqayisə və təzyiq;
– Gələcəklə bağlı qeyri-müəyyənlik;
– Yuxusuzluq və qeyri-sağlam həyat tərzi.
Bu səbəblər tək-tək və ya birlikdə insanın psixoloji tarazlığını poza bilər.
Stresin insan sağlamlığına təsiri:
– Psixoloji təsirlər;
– Narahatlıq və təşviş;
– Depressiv əhval-ruhiyyə;
– Diqqət dağınıqlığı;
– Qıcıqlanma və səbirsizlik;
– Özünə inamın azalması;
– Fiziki təsirlər;
– Baş ağrıları;
– Ürək-damar problemləri;
– Mədə-bağırsaq pozuntuları;
– İmmunitetin zəifləməsi;
– Yuxu problemləri.
Uzun müddət davam edən stres həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə aşağı salır.
Streslə mübarizənin əhəmiyyəti
Stresi idarə etməyi bacaran insanlar:
– Daha sağlam olurlar;
– Daha düzgün qərarlar verirlər;
– Münasibətlərdə daha səbirli olurlar;
– Özlərini daha güvənli hiss edirlər;
– Həyatdan zövq almağı bacarırlar.
Streslə mübarizə zəiflik deyil, əksinə, güclü və şüurlu olmağın göstəricisidir.
Streslə mübarizə üsulları
Planlı həyat stresi azaldır. Günlük və həftəlik planlar qurmaq, prioritetləri müəyyənləşdirmək vaxt çatışmazlığından yaranan gərginliyi azaldır.
İdman stres hormonlarını azaldır. Gəzinti, qaçış, yoga və ya sadə məşqlər insanı həm fiziki, həm də ruhi cəhətdən rahatladır.
Sağlam qidalanma beynin fəaliyyətinə müsbət təsir edir. Kofein və şəkərin həddindən artıq qəbulu stresi artırdığı üçün balans vacibdir.
Keyfiyyətli yuxu streslə mübarizənin əsas şərtidir. Yuxusuzluq emosional tarazlığı pozur və stresi daha da gücləndirir.
Dərin nəfəs alma, meditasiya və zehin rahatladıcı məşqlər gərginliyi azaltmaqda çox təsirlidir.
Dostlarla danışmaq, ailə üzvləri ilə paylaşmaq insanı tək olmadığını hiss etdirir. Duyğuları içində saxlamaq stresi daha da artırır.
Hər vəziyyətə mənfi baxmaq stresi artırır. Hadisələrə daha realist və müsbət yanaşmaq psixoloji dözümlülüyü gücləndirir.
Stressiz həyat mümkündürmü?
Tam stresssiz həyat mümkün olmasa da, idarə olunan stres mümkündür. Əsas məsələ stresin bizi idarə etməsinə yox, bizim stresi idarə etməyimizə nail olmaqdır. Bu bacarıq zamanla və təcrübə ilə inkişaf edir.
Nəticə
Stres həyatın qaçılmaz hissəsidir, lakin onun təsirlərini azaltmaq insanın öz əlindədir. Sağlam həyat tərzi, düzgün düşüncə, sosial dəstək və emosional şüur streslə mübarizədə əsas açarlardır. Özünə qayğı göstərən insan həm ruhən, həm də cismən daha güclü olur. Unutmayaq ki, sağlam ruh sağlam bədəndə olar.
Səma TAĞIZADƏ,
Bakı şəhəri
