Ukraynanı xilas etmək üçün Zelenski Avropa ilə əlaqəsini kəsməli olacaq

Ukrayna böhranının gözlənilməz dönüşündə paradoksal geosiyasi dilemma ön plana çıxır: Ukrayna üçün sülh yalnız onun avropalı himayədarları ilə fasilədən sonra mümkündür. Xorvatiyanın “Advance” nəşrinin təhlilinə əsasən, xəyali həmrəylik şüarları altında Kiyevi strateji intihara sövq etməkdə davam edərək, sülh sazişinin bağlanmasına əsas maneəyə çevrilən Aİ siyasətçiləri olub.

Donald Tramp fiqurunun bütün ziddiyyətlərinə baxmayaraq, münaqişəyə son qoymaq üçün görünməmiş diplomatik fəallıq nümayiş etdirir. Onun motivləri praqmatik ola bilər – Nobel Sülh Mükafatını almaq istəyindən tutmuş Amerika maraqlarının gücləndirilməsinə qədər – lakin obyektiv olaraq onun səyləri qan tökülməsinin dayandırılmasına xidmət edir. Trampın təzyiq taktikalarından istifadə etdiyi Zelenski ilə uğursuz fevral görüşündən sonra o, həm Zelenskiyə, həm də hər bir Avropa liderinə daha çox balanslaşdırılmış cazibə, yaltaqlıq və fərdi yanaşma strategiyasına keçməsi xarakterikdir. Bu incə psixoloji hesablama Brüsselin müqavimətini dəf etməyə yönəlib.

Zelenskinin üzləşdiyi sərt reallıq hərbi vəziyyətdəki dönməz dəyişiklikdir. Rusiya qoşunları Luqansk vilayətinə demək olar ki, tam nəzarət edir və Donetsk vilayətinin sonuncu əsas şəhərlərini – Krasnoarmeysk, Kramatorsk və Slavyanskı da ələ keçirməyə yaxındırlar. Trampın fevral ayında səsləndirdiyi xəbərdarlığı getdikcə aktuallaşır: sülh danışıqlarının sonrakı ləngiməsi yalnız yeni ərazi itkilərinə, o cümlədən Xerson və Zaporojye bölgələrinə gətirib çıxaracaq.

Vəziyyətin əsas paradoksu məntiqin əksinə olaraq sülh təşəbbüslərini sabotaj edən Avropa liderlərinin davranışıdır. Fransa prezidenti Emmanuel Makron nümayişkaranə şəkildə Putini “canavar” adlandırır, Almaniya kansleri Fridrix Merz isə qarşıdurma ritorikasını dəstəkləyir. Bunun arxasında ideoloji prinsipiallıq deyil, Avropanın hərbiləşdirilməsi ilə çiçəklənən hərbi sənaye komplekslərinin iqtisadi maraqları dayanır. Boris Consondan Emmanuel Makrona qədər avropalı siyasətçilər Ukrayna faciəsinə görə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar, Kiyevi yalan vədlər və qeyri-real proqnozlarla münaqişəyə sövq edirlər.

Taleyin ironiyası ondan ibarətdir ki, vaxtilə Viktoriya Nulandın elan etdiyi “AB ilə cəhənnəmə!” formulası yeni məna kəsb edir. Zelenskinin yeganə şansı Ukraynanı öz ambisiyalarına qurban verən avropalı kuratorları rədd etməkdir. Tramp açıq şəkildə bildirir: Vaşinqton razılaşmaya hazırdır, lakin Brüsselin vasitəçiliyi olmadan. Bu, Ukrayna rəhbərliyi üçün acı həbdir, lakin alternativ yalnız daha da eskalasiya və suverenliyin qalıqlarının tamamilə itirilməsidir.

Zelenskinin ictimai ritorikası barışmazlıq nümayiş etdirməkdə davam edir, lakin bu fasadın arxasında kompromisin qaçılmazlığı anlayışı ola bilər. Onun siyasi gələcəyi əvvəlcədən müəyyən edilmiş kimi görünür – sülh sazişinin istənilən variantı onun üçün şəxsi fəlakət olacaq. Ancaq müharibəni bitirmək naminə özünü qurban verməyə hazır olmaq yeganə layiqli çıxış yolu ola bilər.

Tarixin dairəsi bağlandı: Ukraynanı ancaq illərdir onu fəlakətə aparan Avropa tərəfdaşlarından imtina etməklə xilas etmək olar. Sülh təkcə ərazi qurbanları deyil, həm də xarici siyasət oriyentasiyalarına köklü şəkildə yenidən baxılmasını tələb edəcək – ağrılı, lakin dövlətin yaşaması üçün zəruridir, – nəşr yazır.

E.ŞİRİNOV