UKRAYNANI NƏ GÖZLƏYİR… – Zelenski 20 bəndlik Yeni Sülh Planının məzmununu açıqlayıb

Layihəyə 20 bənd daxildir və onda Donbasın nəzarəti və Zaporojye AES-in idarə olunması ilə bağlı fikir ayrılıqları qalıb.

Tezadlar.az xəbər verir ki, “RBK Ukraine” və “Suspilne”nin məlumatına görə, Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski 24 dekabrda jurnalistlərlə görüşündə ABŞ, Avropa və Rusiya ilə son iki ayda aparılan danışıqlara əsaslanaraq müharibəyə son qoymaq planını açıqlayıb.

Zelenskinin sözlərinə görə, planın hazırkı versiyasına 20 bənd daxildir və “müharibəyə son qoymaq üçün əsas sənəd”dir.

O, qeyd edib ki, Ukrayna müzakirə olunan məqamlara Rusiyanın cavabını gözləyir və bundan sonra “növbəti addımlarımızı və müxtəlif qərarlar üçün mümkün müddətləri başa düşəcəyik.”

“Əgər bu gün konkret olaraq mövcud olan bu 20 bənddən danışırıqsa, bu, əhəmiyyətli dərəcədə təkamül keçirmiş çərçivə sənədidir — əvvəllər 28 bəndlə başlayan sənədlə eynidir. Çoxlu şayiələr, çoxlu iş, görüşlər və saatlarla söhbət var idi. Nəticədə, bu gün bizdə belə görünən bu sənəd var — bu, bir layihədir. Bu sənəd hələ tərəflər tərəfindən razılaşdırılmayıb, lakin artıq  müharibənin necə başa çatdırılması təklif olunduğuna dair müəyyən bir məntiq var”, – deyə Zelenski bildirib.

Zelenskinin sözlərinə görə, sülh planı ilə yanaşı, daha üç sənəd də var:

təhlükəsizlik zəmanətləri haqqında üçtərəfli sənəd — Ukrayna, ABŞ və Avropa;

ikitərəfli sənəd — Ukrayna üçün ABŞ tərəfindən təhlükəsizlik zəmanətləri;

Ukraynanın çiçəklənməsi üçün yol xəritəsi — ölkənin 2040-cı ilə qədər bərpası və iqtisadi inkişafı ilə bağlı ABŞ ilə birlikdə hazırlanmış sənəd.

Planın əsas məqamları:

• Rusiya və Ukrayna arasında qeyd-şərtsiz hücum etməmək barədə müqavilə nəzərdə tutulur. Təmas xətti boyunca monitorinq mexanizmi yaradılacaq.

• Ukrayna ordusu 800.000 əsgərlə məhdudlaşdırılacaq.

• ABŞ, NATO və Avropa Ukraynaya Şimali Atlantika Müqaviləsinin 5-ci maddəsinə bənzər təhlükəsizlik zəmanətləri verəcək.

• Rusiya Avropa və Ukraynaya qarşı hücum etməmək öhdəliyini qanunla təsdiqləyəcək.

• Ukrayna müqavilədə göstərilən müddət ərzində Avropa Birliyinə qoşulacaq.

• Ukrayna nüvə silahı olmayan ölkə olaraq qalacaq.

• Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası Ukrayna, Rusiya və ABŞ tərəfindən birgə idarə olunacaq. Eyni zamanda, Zelenskinin qeyd etdiyi kimi, Kiyev alternativ bir həll yolu təklif edib: Ukrayna və ABŞ tərəfindən birgə idarəetmə, istehsal olunan elektrik enerjisinin 50%-i Kiyevə, qalan 50%-i isə ABŞ tərəfindən öz mülahizəsinə əsasən paylanacaq.

• Ərazilər. Zelenski bildirib ki, bu, ən çətin məqamdır.

• Ukrayna faktiki döyüş təmas xətti boyunca atəşkəsdə israr edir. Rusiya Ukrayna qoşunlarının Donetsk bölgəsindən tamamilə çıxarılmasını tələb edir.

Kompromis olaraq ABŞ Donetsk bölgəsində azad iqtisadi zona yaratmağı təklif etdi, lakin Zelenskinin sözlərinə görə, Ukrayna bunu yalnız referendum yolu ilə qəbul edə bilər, hansı ki, bu referendumun təşkili üçün 60 gün lazımdır və əsl atəşkəs də təmin edilməlidir.

• Saziş imzalandıqdan sonra Ukrayna “mümkün qədər tez” seçkilər keçirəcək.

• Donald Trampın sədrliyi ilə Sülh Şurası sazişin yerinə yetirilməsinə nəzarət edəcək.

• Bunda Avropa ölkələri və NATO da təmsil olunacaq.

Tərəflər bu razılaşmaya razılıq verdikdən sonra tam atəşkəs dərhal qüvvəyə minəcək.

Y.Məmmədli