ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatının ABŞ ordusunu dərin maliyyə böhranına saldığı ortaya çıxıb; Amerika Hərbi Dəniz Qüvvələri döyüş xərclərini ödəmək üçün şəxsi heyətin əmək haqqı hesablarından və digər mənbələrdən vəsait köçürməyə məcbur olub.
Tezadlar.az xəbər verir ki, Britaniyanın “The Guardian” qəzetinin əldə etdiyi sənədlər, dəniz rəsmiləri, müdafiə podratçıları və analitiklərlə müsahibələrlə yanaşı, vəziyyətin ciddiliyini ortaya qoyur.
Bildirilir ki, ABŞ-İsrail birgə əməliyyatları sursat ehtiyatlarını tükəndirib və İranın cavab hücumları Yaxın Şərqdəki strateji bazalara zərər vurub və bu da hərbi büdcələrə təzyiqi artırır.
Pentaqon dəniz maliyyələşdirilməsi ilə bağlı daxili memorandumda döyüş əməliyyatlarını maliyyələşdirmək üçün şəxsi heyətin hesablarından istifadə edilməsi səbəbindən “əmək haqqı çatışmazlıqları” barədə xəbərdarlıq edilir.
Keçmiş dəniz zabiti və analitiki Harlan Ullman prosesi “köpük bankı qırılıb” kimi təsvir edib və bu da resursların tükəndiyini göstərir.
Rəsmilər və dəniz podratçıları sahil obyektlərində vacib olmayan texniki xidmət və təmir işlərinin pul çatışmazlığı səbəbindən gecikdiyini təsdiqləyirlər.
Əmək haqqı vəsaitləri müharibə əməliyyatlarına yönəldildi
Trampın 28 fevralda başlatdığı müharibə Dəniz Qüvvələrinin hazırkı büdcəsini tez bir zamanda tükəndirib. İlkin hücum dalğasına rəhbərlik edən və sonradan hərtərəfli dəniz blokadası tətbiq edən Dəniz Qüvvələri ən böyük maliyyə yükünü daşıyan qüvvəyə çevrilib.
Ağ Ev müharibə xərclərini ödəmək üçün Konqresdən təcili əlavə maliyyələşdirmə tələb edib, lakin müharibəyə ictimai dəstəyin az olması səbəbindən sorğunun təsdiqlənməsi ehtimalı azdır.
Dəniz Qüvvələrinin büdcə planlaması ilə tanış olan bir məmur vəsaitlərin yönləndirildiyini bildirərək deyib: “Əmək haqqı üçün ayrılan pullar xarici əməliyyatların maliyyələşdirilməsinə yönəldilib; indi biz bu hesabları digər xərclənməmiş vəsaitlərlə ödəməyə çalışırıq. Maaşlarımızın vaxtında ödənilməsini təmin etmək üçün büdcəni düzəldirik.”
Dəniz Qüvvələrinin 2026-cı il üçün ayrılmış təxminən 300 milyard dollarlıq büdcəsi personal, gəmiqayırma, silah tədarükü və gündəlik əməliyyatlar kimi müxtəlif kateqoriyalara bölünür. Qanunlar bu büdcə maddələri arasında vəsaitlərin özbaşına köçürülməsini məhdudlaşdırır.
Konqres dinləmələrində də qaldırılan məsələ ilə bağlı senator Syuzan Kollins bəzi hərbi hissələrin qısamüddətli ödəniş çətinlikləri ilə üzləşdiyini bildirib.
Hərbi Dəniz Qüvvələrinin sözçüsü verdiyi açıqlamada əməliyyat və texniki xidmət fondlarının tamamilə tükənmədiyini və mövcud əmək haqqı öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirmək üçün resursların fəal şəkildə idarə olunduğunu iddia edib.
Lakin Amerika Sahibkarlıq İnstitutunun müdafiə üzrə analitiki Todd Harrison büdcə böhranının ordu daxilində sirr olmadığını və Pentaqondakı mülki administratorların siyasi səbəblərdən məsələni açıq şəkildə müzakirə etməkdən yayındığını bildirib.
Müdafiə naziri Pit Heqset də Konqresə təcili maliyyələşdirmə üçün müraciət edib və əks halda, kritik kəsirlərin yaranacağını vurğulayıb. Heqset İran müharibəsinin dəyərinin indiyə qədər 35,7 milyard dollara çatdığını bildirib.
Tramp administrasiyasının Müdafiə Nazirliyi üçün tələb etdiyi 67 milyard dollarlıq təcili büdcə paketinin nə qədərinin Hərbi Dəniz Qüvvələrinə ayrılacağı məlum deyil.
Nümayəndələr Palatası iyul ayında müharibə üçün 73 milyard dollar ayıran qanun layihəsini qəbul etsə də, onun qanuna çevrilmə şansı az hesab olunur.
ELBAR
