Bəzi dindar və müxalif qrupların son hadisələrlə əlaqədar ölkənin üzərinə hücumları genişlənir. İndi də guya İran və Türkiyədən sonra Pakistanın iradları və narazılığı irəli çəkilir. Adi bir siyasi şərhçinin fikirləri əsas gətirilir. Kimdi bu Əhməd Xan və nədən narazıdır?
Əhməd Xan (Dr. Ahmad Khan) — Pakistanın beynəlxalq münasibətlər, regional təhlükəsizlik və strateji məsələlər üzrə çoxsaylı analitik və akademik mütəxəssislərindən biridir (əsasən İslamabaddakı Milli Müdafiə Universiteti (NDU) və ya müxtəlif analitik beyin mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edən ekspert kimi çıxış edir).
Onun Azərbaycanla bağlı səsləndirdiyi və bəzi yerli mətbuat orqanlarında (o cümlədən «Azadlıq» qəzetində) tirajlanan fikirlərinin mahiyyəti və geosiyasi reallığı aşağıdakı kimidir:
Əsas İddia Nədən İbarətdir?
Bəzi xarici şərhçilər və analitiklər kimi, Əhməd Xan da məqalə və çıxışlarında Cənubi Qafqaz və Cənubi Asiya arasındakı mürəkkəb ticarət və nəqliyyat xətlərini (xüsusilə Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi — INSTC layihəsini) təhlil edərkən belə bir mövzuya toxunmuşdu:
Şimal-Cənub Dəhlizi və Hindistan: Hindistan, İran, Azərbaycan və Rusiya bu logistika xəttinin əsas iştirakçılarıdır. Bəzi fərdi pakistanlı ekspertlər Azərbaycanın Hindistanın da yer aldığı bu iqtisadi platformada aktiv qalmasını və Dehli ilə ticarət əlaqələrini davam etdirməsini Pakistanın maraqları baxımından tənqidi çalarda qiymətləndirmişdilər.
Mətbuatın Təqdimatı: Müxalif yönümlü mətbuat («Azadlıq» qəzeti və s.) bu cür fərdi analitik şərhləri önə çəkərək, bunu sanki “Pakistanın Azərbaycana qarşı rəsmi narazılığı” və ya “Bakının Pakistandan uzaqlaşıb Hindistana yönəlməsi” kimi sensasion başlıqlarla ictimaiyyətə təqdim etmişdir.
Geosiyasi Reallıq: İddialar Nə Dərəcədə Əsaslıdır?
Bu iddialar faktiki dövlətlərarası münasibətlərin reallığını əks etdirmir:
Pakistanla Strateji Müttəfiqlik Ən Yüksək Səviyyədədir:
Pakistan Qarabağ işğalına görə Ermənistanın müstəqilliyini bu günə qədər tanımayan yeganə dövlətlərdəndir.
Türkiyə-Azərbaycan-Pakistan üçtərəfli əməkdaşlıq formatı («Üç Qardaş») hərbi, siyasi və iqtisadi sahədə ən yüksək mərhələsindədir.
Azərbaycan Pakistanın hərbi sənayesindən müasir silah sistemləri (məsələn, JF-17 çoxməqsədli qırıcı təyyarələri daxil olmaqla) almaq üçün mühüm müqavilələr imzalamış və birgə hərbi təlimləri intensivləşdirmişdir.
Azərbaycan-Hindistan Münasibətlərində Gərginlik:
Reallıqda Azərbaycan Hindistanla strateji yaxınlaşma deyil, əksinə diplomatik gərginlik dövrü yaşayır. Bunun əsas səbəbi Hindistanın Ermənistanı aktiv şəkildə silahlandırmasıdır (Ermənistana «Pinaka» reaktiv yaylım atəşi sistemləri, ATAGS artilleriyası və digər hərbi texnikanın satışı).
Rəsmi Bakı Hindistanın Ermənistanı silahlandırmasını Cənubi Qafqazda sülhə təhdid kimi qiymətləndirib və dəfələrlə Dehliyə rəsmi etirazlarını bildirib.
Eyni zamanda, Azərbaycan Kəşmir məsələsində hər zaman Pakistanın mövqeyini birmənalı şəkildə dəstəkləyir.
Fərdi bir ekspertin məqaləsindəki subyektiv mülahizələr dövlətlərarası münasibətlərin rəsmi xəttini dəyişmir. Azərbaycanın Hindistanla yaxınlaşıb Pakistandan uzaqlaşması iddiası həm Bakının, həm də İslamabadın rəsmi siyasətinə və mövcud hərbi-siyasi reallıqlara tamamilə ziddir.
Sonda bəyan edirəm: bu ölkə həm dindarın, həm din sizin, həm iqtidarın, həm müxalifətin ölkəsidir-vətənidir, ölkə-vətən marağı gələndə fikir ayrılığını daxilə saxlayın. Pakistanla münasibətlərin korlanması heç kimin, heç bir Azərbaycan vətəndaşının xeyrinə deyil.
Saleh Məmmədov,
Professor
