Ərdoğan Trampdan imtina edir: Türkiyə Putin və Zelenski arasında gözlənilən görüşü elan etdi

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bütün Türkiyə və bir çox Qərb nəşrləri tərəfindən dərhal gündəmə gələn sensasion açıqlama verib.

Tezadlar.az xəbər verir ki, iddialara görə, Rusiya və Ukrayna prezidentlərinin sammitinin keçirilməsi ilə bağlı müəyyən “prinsipcə konsensus” var.

Fidanın sözlərinə görə, görüş Türkiyədə prezident Rəcəb Ərdoğanın sədrliyi ilə baş tutmalıdır. Türkiyə tərəfinin düşündüyü kimi, sammit münaqişənin sülh yolu ilə həllinin təşviqi üçün platformaya çevrilə bilər. Bununla belə, hələ ki, konkret məlumatlar yoxdur.

Nazirin sözlərinə görə, humanitar məsələlərin həlli üçün daimi mexanizm yaradılıb: əsirlərin, yaralıların, xəstələrin, ölənlərin cəsədlərinin mübadiləsi.

“Amma onların ən çox fərqləndiyi yer budur: cənab Putin və Zelenskinin sammitə gəlmək üçün atəşkəs üçün fərqli şərtləri var. Burada rol danışıqlar qruplarına həvalə olunub”, – deyə nazir izah edib.

Fidanın bəyanatından dərhal sonra, sanki bunu əvvəlcədən gözləyirmiş kimi, Vladimir Zelenski İstanbul danışıqlarında Putinlə görüşünün müzakirə edildiyini təsdiqləyib. Vladimir Putin Zelenski ilə görüşməyə hazır olduğunu, ancaq danışıqların “son mərhələsində” olduğunu söyləyib. Amerikanın “Barron’s” nəşri bu iki lider arasında əsas fərq olduğunu vurğulayır: əgər Zelenski Putinlə görüşmək və danışıqları davam etdirmək istəyirsə, Putin də ikitərəfli görüşlə məsələyə son qoymaq istəyir.

Ancaq İstanbuldakı danışıqları və Hakan Fidanın bəyanatını şərh edən Qərb nəşrləri nikbin yazır. Belə ki, “The New York Times” məqaləsini belə adlandırıb: “Münaqişənin dayandırılması cəhdində həyat əlamətləri”. Nəşr qeyd edir ki, danışıqların əvvəlki iki raundundan fərqli olaraq üçüncü raund ABŞ-ın vasitəçiliyi olmadan keçirilib. Bu dəfə Türkiyə vasitəçi kimi çıxış edib.

Barron yazır ki, əgər ABŞ üçün uzaq Ukraynada sülh prosesi daha çox siyasi rol oynayırsa, Türkiyə üçün bu, həm öz təhlükəsizliyi, həm də iqtisadi inkişaf məsələsidir, çünki ölkənin həm Rusiya, həm də Ukrayna ilə sıx əlaqələri var. Yəqin buna görə də Türkiyə prezidentlərin görüşünü keçirməyə həvəslidir.

“The New York Times” yazır ki, sülh danışıqları ilə bağlı nikbinlik məhz Türkiyənin iştirakı ilə bağlıdır. Çünki nəşrin müsahibə verdiyi konqresmenlər və analitiklər Donald Trampın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlar zamanı münaqişənin tezliklə həllinə o qədər də ümid etmirlər. Onun şəxsi mövqeyi çox tez-tez dəyişirdi. Keçən il seçki kampaniyası zamanı o, seçiləndən sonra 24 saat ərzində Ukraynadakı münaqişəyə son qoyacağını bildirmişdi.

Kiyev ABŞ-la təbii sərvətlərin bölüşdürülməsinə dair müqavilə bağlamaqla Trampın rəğbətini qazanıb. O, silah tədarükü müqavilələrini dəstəkləyib və Rusiyanın ticarət tərəfdaşlarına qarşı sanksiyalarla hədələyib. “The Washington Post”un yazdığına görə, amerikalılar Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin “Bradley” döyüş zirehli texnikasını, özüyeriyən haubitsalarını və qısa mənzilli HAWK hava hücumundan müdafiə sistemlərini Avropa pullarından istifadə edərək satacaqlar. Satışın dəyərinə texniki xidmət üçün vəsait daxildir.

ABŞ prezidenti Donald Trampın keçmiş milli təhlükəsizlik müşaviri Con Bolton deyib ki, Trampın münaqişəni dayandırmaq üçün təyin etdiyi 50 günlük müddət Trampa bir neçə ay ərzində Ukrayna üzrə danışıqlar prosesindən kənara çıxmağa imkan verən hiylədən başqa bir şey deyil. Sanksiya hədəsi “gülünc” görünür.

Və sanki Boltonun sözlərini təsdiqləmək üçün Dövlət Departamenti Trampın elan etdiyi 50 günlük ultimatumun şərtlərinin “tənzimlənə biləcəyini” bildirib. Dövlət Departamentinin mətbuat katibi Tammi Bryus barışdırıcı şəkildə bildirib ki, bu, Rusiya və Ukraynanın danışıqlardakı mövqelərindən asılı olacaq.

Deməli, əgər Tramp həqiqətən də sülh danışıqlarından imtina edirsə, o zaman Ərdoğanın bu rolda görünməsi olduqca məntiqli görünür. Həm Rusiyada, həm də Ukraynada eyni dərəcədə hörmət edilən Türkiyə prezidenti, Fidanın açıqlamasına görə, artıq yeni vəzifəsini irəli sürməyə başlayıb.

E.ŞİRİNOV