Ana səhifə / İqtisadiyyat

27 Mart 2026 / 19:01

İqtisadiyyatımız Dünya Bankından necə görünür?- İQTİSADÇI PROFESSORDAN ŞƏRH

2026-cı ildə dünyanın top 100 böyük iqtisadiyyatı: Ümumi daxili məhsulun həcmi – Alıcılıq qabiliyyətinə görə (GDP, PPP), milyard dollar.

…Azərbaycanın ÜDM -si 282 milyard dollar göstərilmişdir. Yəqin ki, hər kəs Azərbaycan statistikasında ÜDM həcmini 78 milyard dollar kimi görür və bilir. Əslində o da düzdür, nominal rəqəmdir. (GDP, nominal). Hər iki hesablama var, bu müqayisə iqtisad elmində 107 ildən çoxdur ki, öyrənilir, statistikası aparılır, istifadə olunur. Alıcılıq qabiliyyəti ilə hesablama daha düzgündür, iqtisadi potensialı daha düzgün və dolğun əks etdirir. Amma təəssüf ki, ölkəmizdə bu göstərici nə hesablanmır, nə istifadə olunmur. Bu statistika Azərbaycan üzrə heç aparılmır, universitetlərdə öyrədilmir, elmi tədqiqat işləri aparılmır., hətta dərslərdə və proqnozların müəyyən olunması zamanı məlumat bazasına daxil edilməsi mənə ciddi irad kimi göstərilirdi. Bu fərq çox böyükdür. Adambaşına düşən ÜDM nominal 7,3 min dollardır, amma ÜDM – PPP 27 min dollara çatır (xatırlama – İnkişaf etmiş ölkə statusunu almaq üçün minimal adambaşına düşən ÜDM həcmi 20 min dollar qəbul olunur -amma nominal.. PPP nominala çevirmək isə çox çətin iş deyil, düzgün iqtisadi siyasət tələb olunur. Nominala PPP fərqi hökumətlərin işinin səmərəlilik indeksi ilə ölçülür. Yüksək inkişaf etmiş ölkələrdə bu fərq daha çox mənfidir, yəni PPP daha azdır, nəinki nominal. Zəif səmərəlilik indeksi olan ölkələrdə isə xeyli çox olur. PPP -ni nominaldan daha çox olan ölkələr sırasında Azərbaycan da var (hətta rekord), Türkiyə də var. Bu da ölkələrin iqtisadiyyatına ciddi mənfi təsir edir, ölkənin milli sərvəti bu yolla başqa ölkələrə daşınır, milli sərvəti getdikcə azalır. Azərbaycan dollar alarkən, onun real dəyərindən 3-4 dəfə çox pul ödəyir. PPP görə dollar manat kursu 49 qəpikdir (1.70 deyil).

Bu mövzu ciddi surətdə obyektə daxil edilməli, öyrənilməli və proqnozlaşma zamanı məlumat bazasına (Big data) daxil edilməlidir. Səmərəli iqtisadi siyasət zamanı qısa zamanda problemi ölkənin xeyrinə dəyişmək olar. Bizim 2050-ci ilə iqtisadi proqnozu müəyyən edərkən modelə bu məlumat bazası daxil edilmişdir.

China – $43.49 Trillion

United States – $31.82 Trillion

India – $19.14 Trillion

Russia – $7.34 Trillion

Japan – $6.92 Trillion

Germany – $6.32 Trillion

Indonesia – $5.36 Trillion

Brazil – $5.16 Trillion

France – $4.66 Trillion

10.

United Kingdom – $4.59 Trillion

11.

Turkey – $3.98 Trillion

12.

Italy – $3.82 Trillion

13.

Mexico – $3.55 Trillion

14.

South Korea – $3.49 Trillion

15.

Spain – $2.94 Trillion

16.

Saudi Arabia – $2.85 Trillion

17.

Canada – $2.81 Trillion

18.

Egypt – $2.53 Trillion

19.

Nigeria – $2.39 Trillion

20.

Poland – $2.12 Trillion

21.

Taiwan – $2.07 Trillion

22.

Australia – $2.06 Trillion

23.

Vietnam – $1.94 Trillion

24.

Iran – $1.93 Trillion

25.

Thailand – $1.92 Trillion

26.

Bangladesh – $1.90 Trillion

27.

Pakistan – $1.76 Trillion

28.

Philippines – $1.59 Trillion

29.

Argentina – $1.58 Trillion

30.

Malaysia – $1.56 Trillion

31.

Netherlands – $1.56 Trillion

32.

Colombia – $1.24 Trillion

33.

South Africa – $1.06 Trillion

34.

United Arab Emirates – $1.00 Trillion

35.

Singapore – $988.8 Billion

36.

Kazakhstan – $973.4 Billion

37.

Romania – $949.3 Billion

38.

Belgium – $925.7 Billion

39.

Algeria – $915.8 Billion

40.

Switzerland – $909.1 Billion

41.

Ireland – $836.7 Billion

42.

Sweden – $809.5 Billion

43.

Chile – $740.4 Billion

44.

Iraq – $739.1 Billion

45.

Ukraine – $730.8 Billion

46.

Austria – $705.0 Billion

47.

Peru – $682.8 Billion

48.

Czech Republic – $677.7 Billion

49.

Norway – $621.1 Billion

50.

Hong Kong – $618.1 Billion

51.

Israel – $600.5 Billion

52.

Portugal – $556.4 Billion

53.

Ethiopia – $530.8 Billion

54.

Denmark – $529.3 Billion

55.

Uzbekistan – $511.0 Billion

56.

Greece – $485.1 Billion

57.

Hungary – $478.5 Billion

58.

Morocco – $457.5 Billion

59.

Kenya – $430.3 Billion

60.

Angola – $417.2 Billion

61.

Qatar – $410.6 Billion

62.

Finland – $384.9 Billion

63.

Dominican Republic – $353.7 Billion

64.

Belarus – $319.5 Billion

65.

Tanzania – $317.9 Billion

66.

Ecuador – $315.9 Billion

67.

Ghana – $314.6 Billion

68.

New Zealand – $309.1 Billion

69.

Guatemala – $297.1 Billion

70.

Côte d’Ivoire – $289.1 Billion

71.

Myanmar – $286.4 Billion

72.

Kuwait – $285.9 Billion

73.

Azerbaijan – $282.2 Billion

74.

Bulgaria – $279.2 Billion

75.

Slovak Republic – $266.9 Billion

76.

Oman – $245.9 Billion

77.

Venezuela – $231.4 Billion

78.

Serbia – $225.6 Billion

79.

Dem. Rep. of the Congo – $225.5 Billion

80.

Panama – $211.0 Billion

81.

Croatia – $207.4 Billion

82.

Uganda – $205.3 Billion

83.

Nepal – $194.9 Billion

84.

Tunisia – $193.6 Billion

85.

Cameroon – $183.3 Billion

86.

Costa Rica – $178.0 Billion

87.

Lithuania – $173.1 Billion

88.

Puerto Rico – $166.3 Billion

89.

Cambodia – $160.0 Billion

90.

Turkmenistan – $159.0 Billion

91.

Paraguay – $145.1 Billion

92.

Zimbabwe – $144.9 Billion

93.

Jordan – $138.0 Billion

94.

Sudan – $135.9 Billion

95.

Uruguay – $135.1 Billion

96.

Libya – $132.8 Billion

97.

Slovenia – $128.1 Billion

98.

Georgia – $123.0 Billion

99.

Bahrain – $118.1 Billion

100.

Luxembourg – $108.6 Billion

Note: GDP Figures Based on PPP (Purchasing Power Parity)

Mənbə: BVF və Dünya Bankı.

Saleh Məmmədov,

Professor