İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun paylaşdığı təhlükəsizlik xəritəsi İsrailin regional ittifaqlarını və təhdid qavrayışlarını yenidən diqqət mərkəzinə gətirib. Təqaüdçü Baş Konsul Gülrü Gezer, Netanyahunun Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın yaratdığı Məkkə alyansını təhdid kimi gördüyünü iddia edib. Professor Dr. İrfan Kaya Ülger, İsrailin şiə oxunu faktiki olaraq təhdid, sünni oxunu isə potensial təhdid hesab etdiyini bildirib.
Tezadlar.az xəbər verir ki, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun ölkəsinin təhlükəsizlik doktrinasını izah etdiyi mətbuat konfransında paylaşdığı xəritə müzakirələrə səbəb olub. Xəritə İsrailin əməkdaşlıq etdiyi ölkələri potensial təhdid hesab etdiyi regional aktyorlardan ayıran kimi görünsə də, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın yaratdığı Məkkə alyansı da ön plana çıxıb. Təqaüdçü Baş Konsul Gülrü Gezer və Professor Dr. İrfan Kaya Ülger xəritənin İsrailin bölgəyə baxışını ortaya qoyduğunu bildiriblər.
Netanyahu əvvəllər xəritələri paylaşmışdı
Təqaüdçü baş konsul Gülrü Gezer Netanyahunun xəritələri paylaşmasının ilk dəfə olmadığını xatırladaraq, əvvəllər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında dost və düşmən hesab etdiyi ölkələrin xəritələrini göstərdiyini qeyd edib. Gezer Netanyahunun son mətbuat konfransında İsrailin qarşıdakı dövr üçün təhlükəsizlik doktrinasının açıqlandığını və görüşün çoxsaylı jurnalistlər və media orqanları tərəfindən etirazla qarşılandığını və gözlənilən diqqəti almadığını bildirib.
Gezer Netanyahunun əvvəllər şiə oxunu əsasən zəiflətdiyini, sonra isə sünni oxunu gündəmə gətirdiyini xatırladaraq, İsrailin Baş nazirinin də Məkkə Alyansını özü üçün təhlükə hesab etdiyini bildirib.
Məkkə Alyansı heç bir ölkəni hədəf almır
Gezer Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan tərəfindən yaradılan Məkkə Alyansının formalaşma mərhələsində mühüm mesajlar göndərdiyini, alyansın heç bir ölkəni hədəf almadığını və bölgədəki digər ölkələr üçün açıq olduğunu vurğuladığını bildirib. Gezer alyansın yalnız sünni ölkələrindən ibarət və şiə elementlərini xaric edən bir struktur kimi qəbul edilməməli olduğunu bildirib və bölgədəki digər ölkələrin də iştiraka açıq olduğunu bildirib.
O, İsrailin başqa bir hökumət tərəfindən idarə olunacağı, regional ölkələrlə dinc yaşamaq iradəsini nümayiş etdirəcəyi və iki dövlətli həlli qəbul edəcəyi təqdirdə alyansa daxil edilməsinin mümkün ola biləcəyini söyləyib və mövcud yanaşmanın Netanyahunun siyasəti ilə əlaqəli olduğunu əlavə edib.
Gezer: Netanyahu İsrail xalqını təhdid altında hiss etdirir
Gezer Netanyahunun öz siyasi gələcəyindən və impiçment prosesindən yayındırmaq üçün bölgədə İsrailin daim təhdid altında olduğu fikrini yaratdığını iddia edərək, bu yanaşmanın İsrail xalqını qorxutmağa yönəlmiş manevrləri əhatə etdiyini bildirib. O, paylaşılan xəritənin İsrailin bölgədəki müttəfiqlik münasibətlərini anlamaq üçün də vacib olduğunu qeyd edərək, xəritənin Kipr Yunan Administrasiyasını və Yunanıstanı İsrailə yaxın göstərdiyini və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə müttəfiqlik münasibətlərini də göstərdiyini qeyd edib.
Misirin mövqeyi diqqəti cəlb edir
Gezer xatırladıb ki, Netanyahu əvvəllər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında paylaşdığı xəritələrdə Misiri dost ölkələr arasında göstərmişdi. Misir prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisinin ötən həftə sonu parlamentdə çıxışında Səudiyyə Ərəbistanına qeyd-şərtsiz dəstək verdiyini bildirən Gezer bu inkişafın Misirin regional mövqeyi üçün əhəmiyyətli olduğunu bildirib. Gezer Misirin yaxın gələcəkdə Məkkə ittifaqına qoşula biləcəyini və İsrail ilə sıx münasibətlər qurmaq əvəzinə, ölkənin Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının yaratdığı quruluşa daha çox meyl edə biləcəyini irəli sürüb.
Gezer Netanyahunun paylaşdığı xəritənin İsraildə, xüsusən də Netanyahunun özündə davam edən bir paranoyanı ortaya qoyduğunu iddia edib.
Professor Dr. İrfan Kaya Ülger: İsrail sünni oxunu potensial təhdid kimi görür
Professor Dr. İrfan Kaya Ülger həmçinin qeyd edib ki, İsrail xəritədə əməkdaşlıq etdiyi ölkələr arasında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini göstərib. Ülger Kipr Rum Administrasiyasının və Yunanıstanın da potensial olaraq bu kontekstdə nəzərdən keçirilməli olduğunu bildirib. O, izah edib ki, İsrail müsəlman dünyasını onunla əməkdaşlıq edən ölkələrə və təhdid kimi qəbul etdiyi aktyorlara əsasən qiymətləndirir, şiə oxunu faktiki təhdid, sünni oxunu isə potensial təhdid kimi yerləşdirir. İsrailin İran və Husilərlə faktiki münaqişədə olduğunu xatırladan Ülger xəritədə yaşıl rəngdə göstərilən sünni oxunun da İsrail tərəfindən potensial təhdid kimi görüldüyünü söyləyib. Ülger bildirib ki, xəritə İsrailin regiona dair təhlükəsizlik qavrayışını açıq şəkildə göstərir.
E.ŞİRİNOV
