Rusiyanın Ukraynaya qarşı hava hücumlarına görə Intel və AMD şirkətləri məhkəməyə verilib – “Bloomberg”

Dünyaca məşhur mikroçip istehsalçıları Intel Corp., Advanced Micro Devices Inc. (AMD) və Texas Instruments Inc. bir sıra məhkəmə iddiaları ilə üzləşiblər. Onlar texnologiyalarının Moskvanın Ukraynada mülki şəxsləri öldürmək üçün istifadə etdiyi Rusiya silahlarında istifadəsinin qarşısını ala bilməməkdə ittiham olunurlar.

Tezadlar.az bildirir ki, “Bloomberg” qalmaqal barədə məlumat verir.

Texasdakı ABŞ Rayon Məhkəməsində qaldırılan beş iddiadan birinə görə, bu şirkətlər, eləcə də Warren Buffettin Berkshire Hathaway Inc.-ə məxsus bir şirkət, üçüncü tərəflərin çipləri Rusiyaya satması zamanı “qəsdən cəhalət” nümayiş etdiriblər. Bu məhsullar dron və raket istehsalında istifadə edildiyi üçün ABŞ sanksiyalarına məruz qalır.

İddialar Ukrayna mülki şəxsləri adından Mikal Uottsom və məşhur hüquq firması Baker & Hostetler tərəfindən qaldırılıb. Onlar 2023-2025-ci illər arasında Rusiyanın Ukraynaya beş hücumu həyata keçirdiyini və nəticədə onlarla insanın ölümünə səbəb olduğunu iddia edirlər.

Qeyd olunur ki, hücumların birində Rusiya Intel və AMD ilə əlaqəli komponentləri olan İran dronlarından istifadə edib. Digər hücumlarda isə Rusiyanın X-101 kruiz raketləri və “İskəndər” ballistik raketləri atılıb. Və Uottsomun sözlərinə görə, bu şirkətlər texnologiyalarının Rusiyaya çatdırıldığından xəbərdardırlar.

Nəşr xatırladır ki, AMD və Intel əvvəllər sanksiyalara tam uyğun olduqlarını bildirmişdilər və Rusiyanın Ukraynaya qarşı tammiqyaslı müharibəsinin başlamasından sonra Rusiyadakı əməliyyatlarını dayandırmışdılar. Texas Instruments Inc.-dən Şennon Tompson ABŞ Konqresində ifadəsi zamanı oxşar bir açıqlama vermişdi.

Məhkəmə iddialarından birində həmçinin iddia edilir ki, bu şirkətlər “cavabdehlərin yarımkeçirici komponentlərinin, o cümlədən iddia edilən üçüncü tərəflər tərəfindən Rusiya və İrana qanunsuz yönləndirilməsinə və onların mülki şəxslərə qarşı istifadə edilən dəqiq idarə olunan sursatlarda və dronlarda istifadəsinə imkan yaratmışdır”.

Keçən il “Bloomberg News” araşdırması göstərdi ki, uzunmüddətli sanksiyalar və ixrac nəzarəti AMD, Intel, Texas Instruments və digər şirkətlərin çiplərinin Rusiya hərbi şirkətlərinə çatmasının qarşısını ala bilməmişdir. ABŞ hökuməti dəfələrlə istehsalçılara Rusiyaya çip göndərilməsinin qarşısını almaq üçün daha çox iş görməli olduqları barədə xəbərdarlıq edib. Demokrat senator Riçard Blumental əvvəllər şirkətlərin “obyektiv və bilərəkdən Rusiyanın texnologiyalarından istifadəsindən faydalanmasının qarşısını ala bilmədiyini” bildirmişdi.

Berkshire şirkəti 2007-ci ildə Mouser-in ana şirkəti olan TTI Inc.-i satın aldıqdan sonra əldə etdiyi Texasın Mansfild şəhərində yerləşən Mouser Electronics şirkətinə qarşı da məhkəmə iddiası qaldırılıb.

Mouser, Intel, Texas Instruments və digər şirkətlər tərəfindən istehsal edilən çiplərin Rusiyanın proksi şirkətlərinə ötürülməsini asanlaşdırmaqda ittiham olunur. Məhkəmə iddialarından birində qeyd olunur ki, şirkətin qərarları və logistikası “xaricdəki iddiaçılara zərər vuracağı gözlənilən qanunsuz davranışın əhəmiyyətli daxili komponentini təşkil edirdi”.

Qeyd olunur ki, müharibə Ukrayna məhkəmə sistemində ittihamların irəli sürülməsini qeyri-mümkün etdi. Buna görə də, məhkəmə sənədləri göstərir ki, çip istehsalçıları və Mouser ya orada yerləşir, ya da ştatda əhəmiyyətli əməliyyatlara malikdir.

Rusiya silahlarında Qərb komponentləri

Sanksiyalara baxmayaraq, düşmənin Ukrayna şəhərlərinə hücum etmək üçün istifadə etdiyi Rusiya silahlarında minlərlə Qərb istehsalı komponent aşkar edilir. Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski oktyabr ayında bu komponentlərin ABŞ, Çin, Tayvan, Birləşmiş Krallıq, Almaniya, İsveçrə, Yaponiya, Koreya Respublikası və Hollandiyadakı şirkətlərdən əldə edildiyini bildirmişdi.

E.ŞİRİNOV