SON DƏQİQƏ: İmza mərasimi şənbə və ya bazar ertəsi günü ola bilər – Tramp

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla müqavilə ilə bağlı deyib: “Boğazlar müqavilə imzalanan kimi açılacaq. İmza mərasimi şənbə və ya bazar ertəsi günü ola bilər. Düşünürük ki, bu, olduqca tez baş verəcək”.

Tezadlar.az xəbər verir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırıb.

İranla bağlı çıxışına başlayan Tramp deyib: “İranla müharibə ilə bağlı əla bir razılığa gəldik. Bu, yaxın bir neçə gün ərzində başa çatdırılmalıdır. Yəqin ki, Avropada imza mərasimi keçirəcəyik. Bu, əla bir şeydir”.

Xəbərlərlə birlikdə fond bazarının yüksəldiyini və neft qiymətlərinin düşdüyünü bildirən Tramp deyib: “İranın heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacağı ilə bağlı razılığımız var. Bütün bu prosesin əsas məqsədi bu idi. Beləliklə, bu, çox böyük bir tədbirdir. Tezliklə imza mərasimimiz olacaq. Sənədlər demək olar ki, yekunlaşdırılıb”.

“Prezident Ərdoğan möhtəşəm idi”

Bu prosesin çox tez başa çatacağına dair gözləntilərini ifadə edən Tramp bölgə ölkələrinin liderləri ilə görüşlər keçirdiyini bildirərək deyib: “Mən indi Netanyahu ilə danışdım. Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn, Küveyt və digər ölkələrin liderləri ilə danışdım. Biz Türkiyə ilə də danışacağıq. Prezident Ərdoğan möhtəşəm idi. Və bu, həqiqətən də böyük bir inkişafdır. Pakistan da möhtəşəm idi”. Tramp əlavə edib: “Bütün Yaxın Şərq xoşbəxtdir. Hətta Yaxın Şərqdən kənar yerlər də xoşbəxtdir. Saziş imzalanan kimi boğaz açılacaq”.

“Bəzi gecələr 25 gəmi, bəzi gecələr 15 gəmi keçirirdik”

ABŞ-ın İranın xəbəri olmadan Hörmüz boğazından gəmilər keçirdiyinə dair açıqlamalarını təkrarlayan Tramp deyib: “Son bir aydır ki, gəmilər keçiririk. Gecələr səssizcə böyük gəmilər keçirirdik. Bunu bilmirdiniz”. Tramp dedi: “Onlar işıqları söndürdülər. Ona görə də biz onların radarlarını və hər şeyi bombaladıq. Ona görə də nə baş verdiyini görə bilmədilər. Bəzi gecələr 25, bəzilərində isə 15 gecə keçirirdik.” O, bu yolla çoxlu neft daşındığını deyib və əlavə edib: “Boğaz rəsmi olaraq müqaviləni imzaladığımız anda açılacaq.” Tramp deyib ki, Avropada imzalanma mərasimində iştirak etməyəcək, amma vitse-prezident JD Vance iştirak edəcək.

“Neft qiymətlərinin düşdüyünü görəcəksiniz”

Mətbuat konfransı zamanı ABŞ prezidenti Tramp İranın dini lideri Müctəba Xameneinin razılaşmanı təsdiqləyib-təsdiqləməməsi ilə bağlı suala cavab olaraq “Mənim başa düşdüyüm qədəri ilə təsdiqləyir” deyib. Tramp bildirib ki, razılaşma imzalandıqda ABŞ tərəfindən tətbiq edilən blokadanın qaldırılması razılaşmanın bir hissəsidir. O əlavə edib ki, “Və neft qiymətlərinin qaya kimi düşdüyünü görəcəksiniz”.

Nüvə materialları və nüvə danışıqları ilə bağlı razılaşma olub-olmadığı sualına Tramp belə cavab verib: “Bəli, prinsipcə razılaşdıq. Onsuz da heç kim nüvə materiallarına yaxınlaşa bilməz, çünki onlar əsasən yer altında basdırılıb”. İranın nüvə silahı inkişaf etdirmək məqsədindən imtina edib-etmədiyi və bu barədə əlavə danışıqların olub-olmadığı soruşulduqda, Tramp belə cavab verib: “Onların nüvə silahı olmayacaq. Onlar buna razılaşıblar”. O, müharibənin əsas səbəbinin bunun olduğunu bildirib və əlavə edib ki, “Onlar təkcə nüvə silahı inkişaf etdirməyəcəklər, həm də heç bir şəkildə nüvə silahı almayacaqlar. Onların nüvə silahı olmayacaq”.

“Onlar dözülməz bir zərbə aldılar”

İran və ABŞ-ın əvvəllər razılaşmaya yaxın olduqlarını, lakin bunun baş tutmadığını elan etdiklərini nəzərə alsaq, bu dəfə nəyin fərqli olduğunu soruşduqda, Tramp belə cavab verib: “Çünki onlar çox ağır bir zərbə aldılar. Dözülməz bir zərbə. Onlar razılaşmanı məndən daha çox istəyirlər. Düşünürəm ki, bunu əksinə edə bilərdik, amma daha uzun çəkərdi. Bildiyiniz kimi, onlar bu yaxınlarda çox ağır bir zərbə aldılar. İşləri bu şəkildə etməyi xoşlamıram, amma bunun zəruri olduğunu düşünürdüm.”

“Hamı müqaviləni təsdiqlədi”

Tramp deyib: “Bu, ABŞ və Yaxın Şərq üçün əla bir razılaşmadır. Nəticədə, düşünürəm ki, bu, İran üçün də əla olacaq, çünki onlar öz ölkələrini yenidən qura biləcəklər. Həqiqətən də bunun bir rejim dəyişikliyi olduğunu düşünürəm. Çünki mən bunları artıq bizimlə olmayan insanlarla müqayisədə daha ağlabatan insanlar kimi görürəm. Biz birinci qrup liderləri zərərsizləşdirdik. İkinci qrup liderlər fərqli bir qrup və fərqli səviyyədir. Onların hamısı müqaviləni təsdiqlədi. Hamısı müqaviləni təsdiqlədi. İndi biz onu yekunlaşdıracağıq və ümid edirik ki, tam olacaq. Biz İranın nüvə silahına sahib olmasına icazə verməyəcəyik.”

“Hamı bunun baş verməsini istəyir və buna görə də baş verəcək”

Tramp deyib ki, müqavilənin ən vacib hissəsi onun üçün “İran heç bir halda nüvə silahına sahib olmayacaq və ya əldə etməyəcək” ifadəsi idi. O əlavə edib: “Bunun heç bir səbəbdən baş vermədiyini təsəvvür edə bilmirəm. Onlar mənim qədər imzalamaq istəyirlər. Hətta deyərdim ki, onlar bunu daha çox istəyirlər. Daha çox.”

Tramp sözünə davam edərək deyib: “Bu, onlara böyük təsir göstərən bir çox ölkə tərəfindən də qəbul edilib. Hamı bunun baş verməsini istəyir və buna görə də baş verəcək”. Dünən onların təxirə sala biləcəyini bildirdikdən sonra İranın diplomatiya yolunda niyə səmimi olduğuna inandığı soruşulduqda, Tramp cavab verib: “Əvvəlcə müəyyən səviyyədə istək var idi. Son üç gün ərzində onlara çox sərt zərbələr endirdik. Bu gecə onlara daha da sərt zərbələr endirəcəyimizi bilirdilər. Nə edəcəyimizi açıq şəkildə bildirdik. Bunu ətraflı izah etdik, çünki onların donanması, hava qüvvələri, heç bir aşkarlama sistemi yoxdur. Onların heç bir şeyi yoxdur. Beləliklə, onlara nə edəcəyimizi aydın şəkildə deyə bildik və onların buna qarşı edə biləcəkləri heç bir şey yox idi”.

Tramp sözünə davam edərək deyib: “Onlar razılaşma əldə edəcəklər. Və demək istəyirəm ki, bu, əla razılaşma olacaq. Niyə əla olduğunu bilirsinizmi? Çünki onlar heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacaqlar. Ümid edirik ki, bu, nisbətən tez baş verəcək, amma boğazlar razılaşma imzalanan kimi açılacaq. İmza mərasimi şənbə və ya bazar ertəsi günü ola bilər. Düşünürük ki, bu, olduqca tez baş verəcək”.

“Əslində, boğazlar aylardır ki, açıqdır”

ABŞ prezidenti Tramp deyib: “Əslində boğazlar aylardır açıqdır. Sadəcə bilmirdiniz. Amerikalı müxbirlər bunu öyrənə bilmədilər. Dünən bir çox gəmidən keçdiyimizi və heç kimin bilmədiyini bildirdim.”

Tramp sözünə davam edərək deyib: “Bir çox gəmidən keçdik və yüz milyonlarla barel neft daşındı. Heç kim bu barədə heç nə edə bilmədi. Əgər bu müqaviləni imzalasaq, rəsmi olaraq belə olacaq.”

ABŞ-ın Venesuela ilə müharibəsinin xərclərini neft ticarəti vasitəsilə geri qaytardığını bildirən Tramp İranla da oxşar vəziyyətin baş verəcəyini söyləyib. Tramp deyib: “Xərclədiyimiz pulları dəfələrlə geri qaytardığımızı sonuncu dəfə nə vaxt eşitdiniz? Müharibələrə giririk, yeri yerlə bir edirik və sonra evə qayıdırıq. Heç nə olmur. Amma Venesuela fövqəladə idi. Bu da fövqəladədir.”

“Mən də düşünürəm ki, yanacaq qiymətləri dörd-beş ay əvvəlkindən daha aşağı olacaq”

Amerikalı fermerlərin gübrə qiymətləri səbəbindən üzləşdiyi çətinliklər və federal yardımı nəzərdən keçirib-keçirməməsi barədə soruşulduqda, Tramp deyib: “Əslində, mən hazırda bunu düşünürəm.” Tramp deyib: “Bəli, fermerlərin gübrə ilə bağlı problemi var. Amma bütün bunlar indi aşağı düşəcək. Düşünürəm ki, yanacaq qiymətləri də dörd-beş ay əvvəlkindən aşağı olacaq.” Bu hadisələri İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq üçün dözmək lazım olan çətinliklər kimi xarakterizə edən Tramp əlavə edib: “Əgər əsl xaos, ölüm və dağıntı görmək istəyirsinizsə, qoy İran nüvə silahına sahib olsun. Amma gübrə məsələsinə görə mən bir növ kömək göstərməyi düşünürəm. Bu bitən kimi gübrə qiymətləri xeyli düşəcək.”

E.ŞİRİNOV