TƏCİLİ: ABŞ-İran danışıqlarında gözlənilməz dönüş

CNN məlumatlı mənbələrə istinadən ABŞ-İran danışıqlarında gözlənilməz bir irəliləyiş olduğunu bildirib. Bu mənbələrə görə, tərəflər hazırkı silahlı münaqişədən əvvəl mövcud olan status-kvoya qayıtmaq imkanlarını fəal şəkildə müzakirə edirlər. Bu ideya hazırda pərdəarxası diplomatik səylərin cəmləşdiyi potensial bir razılaşma üçün əsas təşkil edir.

Tezadlar.az xəbər verir ki, jurnalistlərin fikrincə, vasitəçilər mərhələli həll planını təşviq edirlər. İlk və ən vacib addım qlobal neft və qaz tədarükünün təxminən 20%-nin keçdiyi kritik bir arteriya olan Hörmüz boğazından sərbəst naviqasiyanın bərpası olmalıdır. Yalnız bu sahədə status-kvo bərpa edildikdən sonra tərəflər daha mürəkkəb bir mövzuya – İranın nüvə proqramına keçməyi planlaşdıracaqlar.

Nümayəndə heyətləri arasında rəsmi danışıqların ikinci mərhələsi hələ baş tutmasa da, CNN mənbələri iddia edirlər ki, iki gücün real mövqeləri hazırda “göründüyü qədər uzaq deyil”. Bu, diplomatlar arasında ehtiyatlı nikbinlik yaradır. Əvvəllər açıqlanan məlumatlarda ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D.Vens və İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf arasında İslamabadda keçirilən danışıqların birinci mərhələsinin (11 aprel) irəliləyiş əldə etmədiyi, lakin tam bir fasilə ilə başa çatmadığı bildirilirdi.

Telekanalın məlumatına görə, “qarşıdakı günlər diplomatik həll üçün həlledici ola bilər”. Hər iki ölkə ən azı çərçivə sazişi imzalamaq üçün əhəmiyyətli xarici təzyiq altındadır. Adları açıqlanmayan vasitəçilər boğazın açılmasının texnoloji aspektləri ilə bağlı mövqelərini birləşdirmək üçün fəal şəkildə çalışırlar.

Buna baxmayaraq, ilkin mərhələ uğurlu olsa belə, ən çətin məsələ – İranın nüvə proqramı – həll olunmamış qalır. Tehran uranı zənginləşdirmək hüququnda israr edir, Vaşinqton isə hərbi nüvə imkanlarının tamamilə ləğvini tələb edir. Lakin analitiklər qeyd edirlər ki, tərəflər boğazda status-kvo ilə bağlı razılığa gələ bilsələr, bu, daha mürəkkəb məsələlər üzrə gələcək dialoq üçün presedent yaradacaq. Mümkün ikinci danışıqlar mərhələsinin təfərrüatları hələ açıqlanmayıb.

E.ŞİRİNOV