Ukraynada radio mayaklı “Şahed” dronunun görüntüsü yayılıb: nə edə bilər?

Ukraynada VOR/DME radio mayaklarından istifadə edərək naviqasiya etməyə imkan verən antena quraşdırılmış “Şahed” dronunun görüntüsü yayılıb.

Tezadlar.az bu barədə “Hərbi” portala istinadən xəbər verir.

Bu tip antena “Wild Hornets” şirkətinin Ukrayna dronu tərəfindən düşmən “Şahed”inin tutulmasını göstərən videosunda görünüb.

Qeyd olunur ki, ruslar “Şahed”i 108-117.975 MHz diapazonunda antena ilə təchiz ediblər. Bunlar “çox vaxt DME məsafəölçən mayakları ilə vahid sistemdə birləşdirilən çoxistiqamətli azimut radio mayaklarının (VOR) tezlikləridir”.

“VOR/DME təyyarə naviqasiyası üçün çoxistiqamətli ultra qısa dalğalı radio ötürücülər sistemidir. Müvafiq qəbuledicisi olan təyyarələrə yerlərini müəyyən etməyə və yerüstü radio mayakları şəbəkəsi vasitəsilə ötürülən radio siqnallarından istifadə edərək uçuş kurslarını saxlamağa imkan verir”, – müəlliflər izah ediblər.

Onlar xatırlatdılar ki, VOR/DME sistemi 1940-cı illərdə hazırlanmış və o vaxtdan bəri “aviasiyada ən etibarlı və geniş istifadə olunan naviqasiya sistemlərindən birinə” çevrilmişdir. Dəqiqliyi təmin etmək üçün sistem geniş yerüstü infrastruktur tələb edir və tədricən peyk naviqasiyası ilə əvəz olunmağa başlamışdır.

Məqalədə əlavə edilib ki, mayaklar VHF diapazonunda işləyir. Buna görə də, onların maksimum diapazonu görmə xətti ilə müəyyən edilir və uçuş hündürlüyündən asılıdır. Buna görə də, uzun məsafəli naviqasiya yalnız yüksək hündürlükdə uçarkən mümkündür.

Daha da aydınlaşdırılır ki, T sinif radio mayakları terminal ərazisində naviqasiya üçün nəzərdə tutulub və ən azı 46 km məsafədə 300 m-dən təxminən 4000 m-ə qədər yüksəkliklərdə naviqasiya məlumatı verməlidir. L sinif radio mayakları 300 m-dən 5,5 km-ə qədər yüksəkliklərdə 74 km-ə qədər məsafədə siqnal qəbulunu təmin etməlidir.

H sinif radio mayakları aşağıdakı yüksəkliklərdə siqnal qəbulunu təmin etməlidir:

300 m-dən 4400 m-ə qədər 74 km-ə qədər məsafədə;

185 km-ə qədər məsafədə 4400 m-dən 5500 m-ə qədər;

241 km-ə qədər məsafədə 5500 m-dən 13700 m-ə qədər.

Hazırda VOR/DME-nin maksimum ötürmə diapazonu təxminən 370 kilometrdir. Bu o deməkdir ki, bəzi ucqar bölgələrdə və hətta yüksək hündürlüklərdə VOR/DME etibarlı naviqasiya üçün mövcud olmaya bilər.

Müəlliflər qeyd ediblər ki, ruslar tez-tez PUA-ları idarə etmək üçün radio mayaklarından istifadə edirlər. Xüsusilə, Zala kimi Rusiya kəşfiyyat dronları bu naviqasiya texnologiyasından istifadə edə bilər.

E.ŞİRİNOV