Zelenski niyə Alyaskaya getməməlidir?

ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putin arasında görüşə hazırlıqlar fonunda daha bir ideya test üçün mediaya “atıldı”: iddialara görə, Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski Alyaskaya gedə və şərtlər uyğun olarsa, Rusiya-Amerika görüşünə qatıla bilər…

Məsələn, CNN-in məlumatına görə, Zelenskinin adı birbaşa olaraq Tramp və Putin arasında keçirilən görüşün iştirakçısı kimi çəkilməyib, lakin Ağ Ev onun bəzi görüşlərdə, xüsusən də ilk iki görüşdən sonra iştirakını tamamilə istisna etmir. Öz növbəsində, NBC News mənbələri qeyd edir ki, Ukrayna prezidenti hələ bu “danışıqlarda” iştirak etmək üçün dəvət edilməyib, lakin ABŞ prezident administrasiyasının yüksək rütbəli rəsmisi Zelenskinin də Alyaskada olacağına ümid etdiyini bildirib…

Amma təbii ki, ümid edirəm ki, heç kim ora getməyəcək.

Birincisi, bu, ABŞ prezidenti Donald Trampın görüş yeri kimi ABŞ-ı seçməsi ilə bağlı səhv qərara kömək edəcək. Axı bu, rusiyalı prezidenti beynəlxalq təcriddən çıxaracaq və onu qanuniləşdirəcəkdi. Yeri gəlmişkən, bu, heç kimin açıq şəkildə danışmayacağı o sirli motivlər və mövzular istisna olmaqla, Rusiya-Amerika görüşünün yeganə nəticəsi ola bilər.

İkincisi, iki nəfərin artıq nahar etdiyi bir masa arxasında oturmaq nədənsə xoşagəlməzdir.

Üçüncüsü və ən əsası: Ukrayna rəhbərliyinə bu cür yanaşma – “arxa planda” olmaq və “qaçaq” olmaq – Ukrayna Müdafiə Qüvvələrinin diplomatiya üçün böyük xərclər hesabına qazandığı ölkənin subyektivlik səviyyəsinə heç də uyğun gəlmir.

Və ümumiyyətlə, Zelenski-Tramp-Putin formatında görüş çoxlu risklər daşıyır. Dörd əllə oynaya bilirlər…

ABŞ prezidenti Donald Tramp açıq-aydın vasitəçi rolunu oynayır, nə ayrı-ayrılıqda (Səudiyyə Ərəbistanındakı danışıqlarda olduğu kimi), ya da fəal müşahidəçi (Türkiyədə olduğu kimi), danışıqlar prosesində çox iştirak edir (diplomatik hüquqda belə bir funksiya və beynəlxalq münasibətlər tarixində belə nümunələr var), lakin çətin ki, bərabərdir.

Ona görə də Ukrayna sülh danışıqları imitasiyasına yol verməməlidir (belə nəticə heç gözlənilmir də). Əvəzində tərəfdaş ölkələrin, xüsusən də həmin ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa liderləri ilə ikitərəfli görüşlər keçirməlidir. Həm də sonda çoxtərəfli zirvə görüşü olacaq ki, orada hamı masa arxasında olacaq – razılaşdırılmış, aydın və güclü danışıqlar mövqeyi ilə – və Ukraynanı tək qoymayacaq.

E.ŞİRİNOV