Zelenski Trampın sülh planına cavab vermək üçün uğurlu bir strategiya hazırlayıb – WSJ

Zelenski Trampın sülh planını rədd etmək əvəzinə, yenidən yazmağa çalışır

Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski Avropalı müttəfiqlərinin dəstəyi ilə ABŞ prezidenti Donald Trampın sülh planına cavab vermək üçün bir strategiya hazırlayıb və onu Amerika liderini uzaqlaşdıracaq şəkildə rədd etmədən Ukrayna üçün məqbul hala gətirib.

Tezadlar.az xəbər verir ki, “The Wall Street Journal” qəzetinin məlumatına görə, bu strategiya əsasən sadə bir “bəli, amma…” sualına qayıdır və tərəfdaşlara konkret məsələlərdə, xüsusən də ən mübahisəli məsələlərin həyata keçirilməsi mexanizmləri ilə bağlı təzyiq göstərməyi nəzərdə tutur.

Zelenski seçkilər keçirməyə hazırdır, lakin bunun üçün atəşkəs tələb olunacaq. O deyir ki, Rusiya hazırda işğal etdiyi Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasındakı iştirakını saxlaya bilər, lakin Ukrayna və ABŞ vəziyyətə nəzarəti saxlamalıdırlar. O, Ukrayna ordusunun sayının məhdud ola biləcəyini, lakin hazırkı ölçüsü daxilində ola biləcəyini etiraf edir.

Nəşr qeyd edir ki, “Bu yanaşma Zelenskiyə Trampın sülhsevər baxışını dəstəkləməyə imkan verdi, lakin ölkə daxilindəki siyasi nüfuzuna xələl gətirmədən.”

Ərazi məsələsi

ABŞ-ın təklif etdiyi razılaşma Donetsk vilayətinin qalan ərazisini Ukraynanın qoşunlarını çıxaracağı və Rusiya hərbçilərinin oraya girişinin qadağan ediləcəyi “azad iqtisadi zona”ya və ya “silahsızlaşdırılmış zona”ya çevirməyi nəzərdə tutur.

Zelenski bu variantı tamamilə istisna etmək əvəzinə, daha ətraflı məlumat tələb edib. Məsələn, Ukrayna qoşunlarını çıxararsa, Rusiya qüvvələrinin irəliləməsinə nə mane olardı? Yaxud Rusiyanın mülki şəxslər adı altında zonaya daxil olub onu idarə etməsinə nə mane olardı?

“Ukrayna olaraq bunu qəbul edəcəyimizə dair heç bir zəmanət yoxdur, amma bizimlə kompromis barədə danışanda təklif etdiyiniz kompromis ədalətli olmalıdır”, – Zelenski bildirib.

Zelenski əvvəllər də bu danışıqlar taktikasından istifadə edib. Məsələn, Tramp administrasiyası ABŞ-a Ukraynanın mineral ehtiyatlarına çıxış imkanı verən razılaşmada israr etdikdə, Kiyev dərhal imzalamaqdan imtina edərək daha əlverişli şərtlər əldə edib.

Seçkilər və Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası məsələsi

Sülh planında seçki təklifi alan Zelenski praqmatik yanaşma seçib. Bu həftə o, səsvermə keçirməyə hazır olduğunu, ancaq parlamentin qanuni yol təqdim etməsi və tərəfdaşların – ilk növbədə ABŞ-ın – seçkilər zamanı atəşkəsi təmin etməsi şərtilə olduğunu bildirib.

ABŞ-ın Avropanın ən böyük nüvə elektrik stansiyasını necə silahsızlaşdırmaq və obyektin birgə idarə olunması üçün konsorsium yaratmaq planları ilə bağlı təklifdə aydınlığın olmaması da Zelenskiyə şərtləri yenidən nəzərdən keçirmək imkanı verib.

Zelenski bildirib ki, Ukrayna Zaporojye Atom Elektrik Stansiyasının Rusiyanın nəzarətinə verilməsinə qarşıdır. Lakin, əgər razılaşma ABŞ-ı idarəetməyə daxil edərsə, stansiyada birgə əməliyyatların təfərrüatları işlənib hazırlanmalıdır, – o əlavə edib.

Ukraynalı politoloq Vladimir Fesenko bildirib ki, Zelenskinin tərəfdaşlarına ən mübahisəli məsələlərin həyata keçirilməsi mexanizmləri də daxil olmaqla, konkret məsələlərdə təzyiq göstərmək yanaşması ona əsas məsələlərdə güzəştə getmədən konstruktiv danışıqları davam etdirməyə imkan verib.

“Sadəcə, bu psixoloji təzyiqə tab gətirməli, qısa bir fasilə verməli və müzakirə etməyə hazır olduğumuzu deməliyik. Sonra isə gəlin oturub hər bir konkret məqamı müzakirə edək” – Fesenko deyib.

ABŞ Sülh Planı

Xatırladaq ki, “Axios”a görə, Donald Tramp administrasiyası Ukraynaya NATO-nun Konqres tərəfindən təsdiqlənəcək və hüquqi cəhətdən məcburi olacaq 5-ci maddəsinə əsaslanan zəmanətlər verməyə hazırdır. Bunun müqabilində ABŞ Ukraynanın Donetsk bölgəsindən çıxmasını istəyir.

“Bloomberg”-in məlumatına görə, Avropa ABŞ sülh planını “Troya atı” kimi görür. Xüsusilə, Rusiya bu plandan yeni bir işğala hazırlaşmaq üçün istifadə edə bilər.

E.ŞİRİNOV