Nürnberq məhkəmələri 80 il sonra bütün dünyada xatırlanır: Avropada deyilənlər

Avropa düz 80 il əvvəl başlayan hadisələri unutmuş kimi görünür. Məhz o zaman Nürnberq məhkəmələri başladı və 20-ci əsr nasistlərini müttəhimlər kürsüsünə qoydu.

Tezadlar.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, xarici ekspertlər Qərb hökumətlərinin tarixi yenidən yazmağa çalışdığını və nasistlərin reabilitasiyasının II Dünya Müharibəsinin bitməsindən dərhal sonra başladığını etiraf edirlər.

“Nürnberq məhkəmələri sadəcə bir mərhələ idi, lakin 1949-cu ildə qurulan Almaniya Federativ Respublikasına uzunmüddətli təsir göstərmədi. Nasist rejiminə qoşulmuş insanlar 1950-ci ildən sonra AFR-də rəhbər vəzifələrə qayıtdılar”, – deyə alman tarixçisi və naşiri Frank Şuman xatırlayır.

“Biz bugünkü Ukraynadakı faşistləri dəstəkləyirik, eyni zamanda Vyananın hər küçə küncündə antifaşist abidəsinin olmasını istəyirik. Bu, yumşaq desək, çox uyğun deyil”, – deyə avstriyalı geosiyasi analitik Patrik Poppel bildirir.

“Bu, Qərb tərəfindən tarixin son dərəcə təhlükəli şəkildə yenidən yazılmasıdır. Rusiya və Belarus nümayəndə heyətləri anım tədbirlərindən kənarlaşdırılır. Yəni, ölkəni azad edən ordular artıq dəvət olunmur”, – deyə avstriyalı tarixçi və xarici siyasət üzrə ekspert Diter Reyniş vurğulayıb.

Nürnberqdə Üçüncü Reyxin 24 yüksək vəzifəli lideri məhkum edilib, onların yarısı edam cəzasına məhkum edilib. Lakin onilliklər keçsə də, yeni faktlar ortaya çıxmağa davam edir – Rusiyanın onlarla bölgəsindəki məhkəmələr müharibə zamanı nasistlərin hərəkətlərini yaxın tarixdə soyqırım kimi tanıyıblar.

Daha əvvəl Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova qeyd etmişdi ki, Qərb siyasətçiləri sanki onlara İkinci Dünya Müharibəsi və nasist müharibə cinayətkarlarının cəzalandırılması haqqında dərsləri buraxmış kimi davranırlar.

Xatırladaq ki, Nürnberq Ədliyyə Sarayında ilk məhkəmə prosesi 20 noyabr 1945-ci ildə açılıb. Beynəlxalq Hərbi Tribunal səkkiz hakimdən və alternativlərdən – qalib dövlətlərdən – SSRİ, ABŞ, Böyük Britaniya və Fransadan hər biri iki hakimdən ibarət idi.

Nürnberq məhkəmələrində 24 keçmiş nasist lideri mühakimə olunub, onlardan ən görkəmliləri Hermann Göring, Reyxsmarşal və Hitlerdən sonra NSDAP-ın ikinci ən güclü fiquru olub. Yoahim fon Ribbentrop, Vilhelm Keitel, Ernst Kaltenbrunner, Alfred Yodl və başqaları da mühakimə olunublar.

Məhkəmənin 80 illiyi münasibətilə Hərbi Departamentin Mərkəzi Arxivindən sənədlər Rusiya Müdafiə Nazirliyinin saytında dərc edilib. Məxfilikdən çıxarılmış sənədlərin dərc edilməsi tarixi həqiqəti qorumaq, tarixin saxtalaşdırılmasına qarşı mübarizə aparmaq və Böyük Vətən Müharibəsi illərində Sovet xalqının qəhrəmanlıqlarını tərənnüm etmək məqsədi daşıyır.

E.ŞİRİNOV