ABŞ-DAN EBOLA XƏBƏRDARLIĞI: Tarixin ən ölümcül səviyyəsinə çata bilər

ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri (CDC) xəbərdarlıq edib ki, zəruri tədbirlər görülməsə, Mərkəzi Afrikada artan Ebola epidemiyası 11.000-dən çox insanın ölümünə səbəb olan tarixi fəlakət səviyyəsinə çata bilər.

Tezadlar.az xəbər verir ki, Mərkəzi Afrikada artan Ebola epidemiyasının miqyası qlobal səhiyyə təhlükəsizliyini təhdid edən təhlükəli bir nöqtəyə çatıb. CDC tərəfindən dərc edilən kompüter əsaslı modelləşdirmə təhlilləri göstərir ki, yaxın gələcəkdə regionda yoluxma hallarının sayı 10.000-20.000-i keçə bilər.

Mütəxəssislər ciddi şəkildə xəbərdarlıq edirlər ki, mövcud vəziyyət 2014-2016-cı illər arasında Qərbi Afrikanı viran qoyan və 28.000-dən çox yoluxma halı və 11.000 ölümlə nəticələnən tarixdəki ən ölümcül Ebola epidemiyasına bənzər bir trayektoriya ilə gedir.

CDC rəsmiləri vurğulayırlar ki, güclü və qətiyyətli ictimai səhiyyə müdaxilələri həyata keçirilməsə, bu qorxulu ssenari qaçılmazdır.

Müalicəsi və peyvəndi olmayan yeni çeşid

Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri indiyə qədər bölgədə təxminən 400 təsdiqlənmiş yoluxma və 63 ölüm hadisəsi barədə məlumat verib. Lakin mütəxəssislər qeyd edirlər ki, diaqnoz qoyulmamış və ya rəsmi olaraq qeydə alınmamış bir çox gizli yoluxma halı var. Bədən mayeləri vasitəsilə ötürülən bu ölümcül virusun hazırkı dalğası “Bundibugyo” adlı spesifik bir ştammdan qaynaqlanır.

Bu ştammı daha təhlükəli edən ən vacib amil hazırda təsdiqlənmiş spesifik müalicə və ya peyvəndin olmamasıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) da vəziyyətin ciddiliyinə görə ötən may ayında qlobal səhiyyə fövqəladə vəziyyəti elan edib.

Münaqişələr epidemiyanın qarşısının alınması mübarizəsini pozub

Epidemiyanın təhlükəli tendensiyası təkcə tibbi çatışmazlıqlar deyil, həm də bölgədəki geosiyasi böhranlardır. Konqo hökuməti ilə Ruandanın dəstəklədiyi M23 üsyançı qrupu arasında silahlı münaqişələr və terror təşkilatı İŞİD ilə əlaqəli qrupların hücumları səhiyyə qruplarının bölgəyə çatmasını çətinləşdirir.

Zorakılıq səbəbindən yüz minlərlə insanın köçkün düşməsi virusun nəzarətsiz yayılma riskini artırır. Səhiyyə rəsmiləri xəstələrin ən azı 50-70 faizi tez bir zamanda müəyyən edilib təcrid olunarsa, yoluxma hallarının yarıya qədər azala biləcəyini bildirsələr də, yerlərdəki münaqişə mühiti bu təcrid nisbətlərinə nail olmağı demək olar ki, qeyri-mümkün edir.

Hesablamalarda da səhv ehtimalı var

Alimlər modelləşdirmə hesabatlarının təhlükənin dərəcəsini göstərməkdə vacib olduğunu etiraf edirlər, lakin onlar bizə epidemiyaların gedişatını proqnozlaşdırmağın çətinliyini də xatırladırlar. Onlar məhdud və natamam məlumatlarla edilən proqnozların həmişə yüksək səhv ehtimalına malik olduğunu qeyd edirlər.

Həqiqətən də, CDC-nin 2014-cü ildəki böyük epidemiya zamanı ən pis ssenarisi, heç bir tədbir görülməsə, 1,4 milyon insanın yoluxa biləcəyini proqnozlaşdırdı, faktiki saydan 50 dəfə çox oldu. Buna baxmayaraq, ekspertlər vurğulayırlar ki, keçmişdəki səhv proqnozlar mövcud “təhlükəli trayektoriyanı” görməməzlikdən gəlmək üçün bəhanə olmamalıdır.

E.ŞİRİNOV