Dünyada doğulan uşaqların sayı sürətlə azalsa da, mövcud əhalinin qocalması ilə tarixi bir ilk baş verib. Tarixdə ilk dəfə olaraq 65 və daha yuxarı yaşda olan əhali 5 yaşdan kiçik uşaqların sayını keçib. ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun hesabatında böhranın gözləniləndən daha sürətlə dərinləşdiyi bildirilir.
Tezadlar.az xəbər verir ki, ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun son hesabatında iqtisadiyyatdan sosial təminata qədər həyatın hər bir sahəsinə təsir edən “əhalinin qocalması”nın qlobal problemə çevrildiyi bildirilir. “Qocalma Dünyası: 2025” adlı hesabata görə, 65 və daha yuxarı yaşda olan əhalinin nisbəti qlobal miqyasda 10,5%-ə çatıb və bəşər tarixində ilk dəfə olaraq bu qrup 5 yaşdan kiçik uşaqların sayını keçib. Hesabatda bu kritik demoqrafik dəyişikliyin əvvəlki tədqiqatlardakı proqnozlardan daha sürətli baş verdiyi və əhalinin qocalması probleminin varlı ölkələrdən kənara çıxdığı ortaya çıxıb.
Hesabatda 65 və daha yuxarı yaşda olan qlobal əhalinin 2025-ci ildə 852 milyona çatacağı və bu rəqəmin 2060-cı ildə təxminən 2 milyarda çatacağı, faiz artımının isə 10,5%-dən 19,6%-ə çatacağı proqnozlaşdırılır. Hesabatda ABŞ-da yaşlı əhali nisbətinin 18,9%-dən 23,4%-ə, qocalma problemindən ən çox təsirlənən Avropada isə bu nisbətin 21%-dən təxminən 31%-ə yüksələcəyi təxmin edilir.
AFRİKA GƏNCDİR
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məlumatları göstərir ki, hər il təxminən 132 milyon körpə dünyaya gəlir, bunlardan təxminən 47 milyonu 2024-cü ildə Afrikada baş verir. AB ölkələrində isə 2024-cü ildə cəmi 3,5 milyon körpə dünyaya gəlib. Bu o deməkdir ki, 2024-cü ildə Afrikada Avropadan təxminən 13,5 dəfə çox körpə olub. Keçən il əhalisinin təxminən yarısının uşaq olduğu və dünyada ən çox uşağın yaşadığı ilk 10 ölkənin yerləşdiyi Afrikada hazırda dünyanın ən gənc əhalisi var. Bununla belə, 2060-cı il üçün proqnozlar Afrikada yaşlı əhalinin bu dövrdə dörd dəfədən çox artacağını gözləyir. Asiyada da yaşlı insanların sayında əhəmiyyətli bir artım gözlənilir. Hətta Çin, Hindistan, Banqladeş, Meksika və Vyetnam kimi yüksək əhali sıxlığı ilə tanınan ölkələrdə belə, doğum nisbətlərinin hazırda əvəzedici səviyyələrdən aşağı olduğu qeyd olunur.
DÜNYA HƏLL AXTARIR
Bu dəyişiklik getdikcə dövlət büdcələrinə və sosial həyata təsir göstərir. Hökumətlər pensiya sistemlərindən və qayğı xərclərindən tutmuş səhiyyə sistemlərinə və əmək bazarındakı bacarıq boşluğuna qədər bir çox sahədə yeni mexanizmlər yaratmağa yönəliblər.
AZƏRBAYCANDA VƏZİYYƏT NƏDİR?
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, ötən il Azərbaycanda son 35 ilin ən aşağı doğum göstəricisi qeydə alınıb.
Belə ki, 2025-ci ildə ölkədə təxminən 81 min uşaq doğulub ki, bu da Azərbaycanın 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etməsindən bəri ən aşağı göstərici hesab olunur. Sözügedən statistika sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. İstifadəçilər doğum səviyyəsinin kəskin azalmasının cəmiyyətin sürətlə qocalmasına, işçi qüvvəsinin azalmasına, pensiya sisteminin risk altına düşməsinə və insan kapitalının zəifləməsinə yol aça biləcəyini bildirirlər.
ELBAR
