Netanyahunun Ərdoğandan necə qisas aldığı məlum olub

İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu gözlənilmədən “110 il əvvəl baş verən hadisələri” erməni soyqırımı kimi tanıyan İsrail hökumətinin ilk başçısı oldu.

Tezadlar.az xəbər verir ki, bunu Almaniyanın “Bild” nəşri yazır.

Amerikalı iş adamı Patrik Bet-David-in podkastında Netanyahuya ölkəsinin “niyə hələ də ermənilərin, asurilərin və yunanların türk soyqırımını tanımadığı” sualı verilib.

Bet-David özü də assur köklərinə malikdir; onun əcdadları Osmanlı İmperiyasında təqib edilən müasir Suriya ərazisindəki xristian azlığına mənsub idi.

Netanyahu soyqırımın tanınması ilə bağlı suala “Mən bunu sadəcə etdim. Xahiş edirəm” cavabını verib.

“Bild” yazır ki, bu sözlər “diplomatik balanslaşdırma aktı” kimi görünsə də, Netanyahunun bəyanatı əslində Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan üçün “son dərəcə partlayıcı sürpriz və təhqir” idi. Nəşr “Erməni Soyqırımı” məsələsini Ərdoğan üçün “qırmızı xətt” adlandırıb.

İsrail hələ də “erməni soyqırımı”nı rəsmən tanımayıb. Parlamentin müxtəlif təşəbbüsləri səsverməyə səbəb olmayıb. “Bild” vurğulayır ki, ölkə Türkiyə ilə münasibətlərini korlamaqdan qorxurdu.

Türkiyə 1949-cu ildə İsraili tanıyan, əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan ilk ölkə olub. İki ölkə 2000-ci illərə qədər sıx əməkdaşlıq edib, birgə hərbi təlimlər keçirib və yüksək texnologiyalı silahlar (məsələn, döyüş təyyarələri) mübadiləsi aparıblar.

“Bild” qeyd edir ki, baş nazirin yeni bəyanatı Netanyahunun İsraili ilə Ərdoğanın Türkiyəsi arasında münasibətlərin “düzəldilməz şəkildə zədələndiyini” göstərir. Qəzetin yazdığına görə, Netanyahunun sözləri Ərdoğanın Fələstin soyqırımı ilə bağlı açıqlamalarına görə “tarixi qisas” idi.

Bununla yanaşı, Netanyahunun soyqırımla bağlı bəyanatı, xüsusən də ölkəsinin “Ermənistanın daha bir andiçmə düşməni və Türkiyənin yaxın müttəfiqi” olan Azərbaycanla mühüm əlaqələri nəzərə alınmaqla, həssas məsələ olaraq qalır. İsrail İrəvanla son münaqişələrdə neftlə zəngin ölkəni pilotsuz təyyarələrlə təmin edib.

2025-ci ilin əvvəlində Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan növbəti dəfə Osmanlı İmperiyasında erməni soyqırımı məsələsinin öyrənilməsinin zəruriliyindən danışıb. Onun sözlərinə görə, ermənilər “nə baş verdiyini, niyə baş verdiyini və bunu necə qəbul etdiklərini” anlamalıdırlar. Paşinyan maraqlanıb ki, necə oldu ki, 1939-cu ildə “soyqırım gündəmi yox idi”, amma 1950-ci ildə gündəmə gəldi.

Müxalifət onu “erməni soyqırımının mahiyyətini təhrif etməkdə və törədilmiş cinayətin miqyasını azaltmaqda” ittiham edib. Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Vardan Oskanyan Paşinyanın bəyanatlarını “mənəvi taxtdan imtina” adlandırıb.

E.ŞİRİNOV