ÜST ilk dəfə yeni sinif arıqlama dərmanlarını dəstəklədi və tövsiyələr verdi

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) ilk dəfə yeni sinif arıqlama dərmanlarının istifadəsi üçün təlimatlarını təqdim edir.

Sənəddə həmçinin piylənmə xroniki xəstəlik kimi tanınır.

Tezadlar.az xəbər verir ki, bu barədə BMT xəbər xidmətinin məlumatında deyilir.

Məlumata görə, təlimatlar qlükaqon bənzər peptid-1 (GLP-1) reseptor agonistlərini – liraglutid, semaglutid və tirzepatid kimi dərmanları əhatə edir və onların kompleks müalicə çərçivəsində təhlükəsiz istifadəsi ilə bağlı tövsiyələr verir.

Lakin təlimatlar uzunmüddətli təhlükəsizlik məlumatlarının məhdudluğu, müalicənin dayandırılmasından sonra çəki saxlama ilə bağlı qeyri-müəyyənlik, yüksək qiymət və ölkələr arasında əlçatanlıqdakı bərabərsizlik riskləri səbəbindən şərti olaraq qalır.

ÜST-ün məlumatına görə, dünyada bir milyarddan çox insan piylənmədən əziyyət çəkir.

2024-cü ildə bu, 3,7 milyon ölümə səbəbi olub.

Qətiyyətli tədbirlər görülməsə, piylənmədən əziyyət çəkən insanların sayı 2030-cu ilə qədər ikiqat arta bilər ki, bu da səhiyyə sistemlərinə böyük yük yaradacaq və ildə 3 trilyon dollara qədər qlobal iqtisadi itkilərə səbəb ola bilər.

ÜST piylənmənin sadəcə fərdi həyat tərzi seçimlərinin nəticəsi olmadığını vurğulayır.

Bu, genetik amillərin, bioloji proseslərin, ətraf mühitin və sosial şəraitin təsir etdiyi mürəkkəb, xroniki bir vəziyyətdir.

Piylənmə ürək-damar xəstəlikləri, 2-ci tip diabet və bir sıra xərçəng növləri üçün əsas risk faktorudur və həmçinin bir çox yoluxucu xəstəliklərin gedişatını ağırlaşdırır.

Əksər insanlar üçün çəki itirmək və tibbi yardım olmadan onu qorumaq olduqca çətindir.

GLP-1 dərmanları iştahı, qan şəkəri səviyyəsini və həzmi tənzimləməkdə iştirak edən təbii bir hormonun təsirini təqlid edir.

Piylənmədən əziyyət çəkən insanlarda bu dərmanlar əhəmiyyətli dərəcədə çəki itkisinə və sağlamlığın yaxşılaşmasına səbəb ola bilər.

ÜST bu dərmanları yüksək risk qruplarında 2-ci tip diabetin müalicəsi üçün 2025-ci il üçün Əsas Dərmanlar Siyahısına daxil edib və yeni tövsiyələr hamiləlik istisna olmaqla, piylənmədən əziyyət çəkən yetkinlərdə uzunmüddətli istifadəyə imkan verir.

ÜST təkcə dərman terapiyasının piylənmə problemini həll edə bilməyəcəyini vurğulayır.

Ən təsirli yanaşma dərmanların daha sağlam pəhriz, müntəzəm fiziki fəaliyyət və mütəxəssislərin uzunmüddətli monitorinqi və dəstəyi ilə birləşdirilməsini əhatə edir.

Təşkilat yenə də təkrarlayır:Piylənmə epidemiyasının həlli yalnız xəstə səyləri ilə mümkün deyil; hökumətlər və sənaye tərəfindən sistemli tədbirlər görülməlidir.

GLP-1 dərmanlarına tələbat artıq təklifi xeyli üstələyir.

Hətta istehsalın artmasına baxmayaraq, ÜST 2030-cu ilə qədər bu dərmanları təyin edənlərin 10 faizindən azının istifadə imkanına malik olacağını təxmin edir.

Düzgün dövlət siyasəti olmadan mövcud səhiyyə bərabərsizliyi daha da pisləşə bilər. ÜST ölkələrə vahid alış mexanizmlərindən, ədalətli qiymətlərdən və könüllü lisenziyalaşdırmadan istifadə etməyi tövsiyə edir.

ÜST həmçinin qlobal qıtlıq nəticəsində saxta və keyfiyyətsiz GLP-1 dərmanlarının artan dövriyyəsi barədə xəbərdarlıq edir.

Təşkilat ciddi təchizat zəncirinin tənzimlənməsinə, ehtiyatlı reseptlərin verilməsinə və keyfiyyətə nəzarətin gücləndirilməsinə çağırır.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda da artıq çəkidən əziyyət çəkən  insanlar var. Bəzən belə şəxslər kimlərinsə tövsiyəsi ilə, yaxud savadsız “həkim”lərin təyinatı ilə keyfiyyətsiz, saxta arıqlama dərmanları qəbul edirlər ki, bu da orqanizmə ağır zərər verir.

Və çox təəssüf ki, piylənmədən yaxa qurtara bilməyənlər son çıxış yolunu mədəkiçiltmə əməliyyatında görürlər. Hansı ki,  zamanında düzgün qidalanma və idmanla bunun qarşısını almaq mümkündür.

JASMİN