Səssiz bir ruhun harayı: “Kürk Mantolu Madonna”

Sabahattin Alinin 1943-cü ildə qələmə aldığı “Kürk Mantolu Madonna” əsəri, sadəcə bir sevgi romanı deyil, həm də insan ruhunun ən dərin və qaranlıq künclərinə işıq tutan psixoloji bir şahəsərdir. Yazıldığı dövrdən illər keçməsinə baxmayaraq, hələ də ən çox oxunanlar siyahısında yer alması onun mövzusunun universallığından xəbər verir.

Romanın süjeti: İki dünya arasında bir ruh

Roman, xarici dünyadan tamamilə təcrid olunmuş, səssiz və sıradan bir həyat yaşayan Raif Əfəndinin daxili dünyasını kəşf edir. Hekayə gənc bir iş yoldaşının Raif Əfəndinin çəkməcəsində tapdığı köhnə bir dəftəri oxuması ilə başlayır. Bu dəftər, Raif Əfəndinin gənclik illərində Berlində yaşadığı və həyatını kökündən dəyişən böyük eşqin xatirələrini saxlayır.

Raif Əfəndi Berlində bir sənət qalereyasında gördüyü “Kürk Mantolu Madonna” portretinə aşiq olur. Bu tablonun müəllifi olan Maria Puder ilə tanışlığı, onun həyatında ilk və son dəfə başqası tərəfindən həqiqətən anlaşıldığı bir dövrün başlanğıcıdır.

Əsərin əsas mövzuları

“Kürk Mantolu Madonna”nı oxunaqlı edən bir neçə təməl sütun vardır:

Yalnızlıq və anlaşılmamaq: Raif Əfəndi cəmiyyətin gözündə “lazımsız” və “ruhsuz” bir adam kimi görünsə də, onun daxilində fırtınalar qopur. Əsər, insanların bir-birini zahiri görünüşlərinə görə mühakimə etməsinin nə qədər yanlış olduğunu vurğulayır.

İnsan təbiətinin mürəkkəbliyi: Maria Puder obrazı vasitəsilə qadın-kişi münasibətlərinə, güvənə və sərbəstliyə fərqli bir baxış bucağı gətirilir.

Melanxoliya və peşmanlıq: Romanın sonuna doğru irəlilədikcə oxucu zamanın geri gətirilməzliyini və kiçik yanlış anlaşılmaların böyük faciələrə necə yol açdığını hiss edir.

Maraqlı faktlar

İlkin nəşri: Roman ilk dəfə 1940-cı ildə “Hakikat” qəzetində hissə-hissə (tefrika) şəklində yayımlanmışdır.

Yazılma şəraiti: Sabahattin Ali bu əsəri hərbi xidmətdə olduğu zaman, böyük çətinliklərlə yazmışdır. Hətta bir dəfə atdan yıxılaraq biləyi zədələndiyi üçün əsərin bir hissəsini biləyini isti suya qoyaraq yazdığı deyilir.

Realist təsvirlər: Romandakı Berlin təsvirləri o qədər canlıdır ki, oxucu özünü 1920-ci illərin Avropasında hiss edir. Bu, yazıçının bir müddət Almaniyada yaşamasının və müşahidə qabiliyyətinin nəticəsidir.

Niyə oxumalıyıq?

Bu kitab bizə yanımızdan keçən, bəlkə də heç vaxt diqqət yetirmədiyimiz insanların hər birinin içində nəhəng bir dünyanın ola biləcəyini öyrədir. Əgər siz də duyğuların səmimiyyətinə, hüznlü bir eşq hekayəsinə və insan psixologiyasının dərinliklərinə maraq duyursunuzsa, “Kürk Mantolu Madonna” mütləq mütaliə siyahınızda olmalıdır.

“Dünyanın ən bəsit, ən zavallı, hətta ən axmaq adamının belə, insanı heyrətə salacaq qədər qarışıq və ruhu olan bir daxili aləmi ola bilir…”

Səbinə Bağırova