Məşhur futbol şərhçisi Rasim Ozan Kütahyalı həbs olundu

Adanada mərkəzləşmiş 21 vilayətdə aparılan “qanunsuz qumar, ağır fırıldaqçılıq, rüşvətxorluq və çirkli pulların yuyulması” cinayətlərini hədəf alan əməliyyatda jurnalist Rasim Ozan Kütahyalı, 3 bank rəhbəri, 8 polis məmuru və 4 vəkil də daxil olmaqla 128 şübhəli saxlanılıb.

Tezadlar.az CNN-ə istinadən xəbər verir ki, maliyyə araşdırmaları təxminən 100 milyard türk lirəsi və 2 milyard ABŞ dolları məbləğində şübhəli pul hərəkətləri və çirkli pulların yuyulması fəaliyyətlərini aşkar edib.

Təşkilat milli və beynəlxalq miqyasda fəaliyyət göstərən peşəkar maliyyə cinayətləri təşkilatı kimi təsvir edilib. Prokurorun sənədinə görə, kütləvi pul axını rəqəmsal məhsullar, oyun kodları və elektron pinlər satmaq adı altında gizlədilib.

Son illərin ən böyük çirkli pulların yuyulması əməliyyatı Adana şəhərində mərkəzləşmiş və 21 əyaləti əhatə edən əməliyyat həyata keçirilib. Əməliyyat nəticəsində maliyyə sistemində təxminən 100 milyard türk lirəsi və 2 milyard ABŞ dolları məbləğində cinayət yolu ilə əldə edilmiş gəlirlərin yuyulduğu aşkar edilib.

KÜTAHYALI EVİNDƏ SAXLANILIB: Adana Baş Prokurorluğu tərəfindən əlaqələndirilən istintaq çərçivəsində eyni vaxtda aparılan əməliyyatlarda şərhçi Rasim Ozan Kütahyalı da İstanbuldakı evində saxlanılıb. “Qanunsuz mərc”, “ağır fırıldaqçılıq”, “rüşvətxorluq” və “çirkli pulların yuyulması” kimi cinayətlərin istintaqı çərçivəsində 21 əyalətdə 200 şübhəlini hədəf alan əməliyyat həyata keçirilib.

YATAQ PULLARI BANK QEYDLƏRİNDƏ “OYUN KODLARI” KİMİ QEYD OLUNUB: İstintaq sənədlərinə görə, təşkilat qanunsuz mərc saytlarına yatırılan pulları birbaşa mərc ödənişləri kimi qeyd etməyib. Bunun əvəzinə, vətəndaşlar tərəfindən edilən əməliyyatlar bank qeydlərində “e-pin”, “oyun kodları”, “rəqəmsal xidmətlər” və “elektron məhsul haqları” kimi əks etdirilib. Prokurorluq bunun qanunsuz mərc gəlirlərinə kommersiya əməliyyatları görünüşü verdiyini qiymətləndirib.

Maliyyə Cinayətləri üzrə İstintaq Şurası (MASAK): PEŞƏKAR ÇİRKLİ PUL YUYMA ZƏNCİRİ: MASAK hesabatlarını, bank əməliyyatlarını, elektron pul təşkilatlarının qeydlərini, virtual POS əməliyyatlarını və kriptovalyuta köçürmələrini araşdırdıqdan sonra prokurorluq bu strukturun sadəcə qanunsuz mərc oyunları ilə məşğul olan bir təşkilat deyil, cinayətkar gəlirləri sistemə daxil edən və dövr edən peşəkar maliyyə şəbəkəsi olduğu qənaətinə gəlib. Sənədə görə, pul əvvəlcə sistemə virtual POS terminalları vasitəsilə daxil edilib. İddialara görə, pul toplanıb, sonra qabıq şirkətlər və üçüncü tərəf hesabları arasında dövriyyəyə buraxılıb. Son mərhələdə vəsaitlərin izlərini gizlətmək üçün kriptovalyutalara, xarici valyutaya, qızıla və daşınmaz əmlaka çevrildiyi iddia edilib.

QABAQ ŞİRKƏTLƏRİ VASİTƏSİLƏ PUL DÖVRİYYƏSİ: Prokurorun qiymətləndirməsinə görə, təşkilat tərəfindən istifadə edilən şirkətlər zahirən proqram təminatı, elektron məhsullar və rəqəmsal xidmətlər sektorlarında fəaliyyət göstərirlər. Lakin onların bank əməliyyatları ilə kommersiya imkanları arasında əhəmiyyətli bir uyğunsuzluq aşkar edilmişdir. Buna görə də şirkətlərin həqiqi ticarətdən daha çox çirkli pulların yuyulması üçün istifadə edildiyinə şübhə var.

SAXTAQLIQ ƏMƏLİYYATI DƏ EYNI XƏTTDƏ BAŞ VERİR: Faylda yalnız qanunsuz mərc ittihamları deyil, həm də “ağırlaşdırılmış fırıldaqçılıq” ittihamları da yer alır. Prokurorun iddialarına görə, fırıldaqçılıq gəlirlərini toplamaq üçün eyni ödəniş infrastrukturundan istifadə edilmişdir. Beləliklə, müxtəlif cinayətlərdən əldə edilən pullar eyni maliyyə şəbəkəsində birləşdirilmişdir.

RASİM OZAN KÜTAHYALI VƏ AYŞE: Prokurorun faylına görə, Rasim Ozan Kütahyalının təşkilat tərəfindən istifadə edildiyi güman edilən strukturlarla hesablarında intensiv pul trafiki aşkar edilmişdir.

İstintaq faylında holdinq şirkətinin rəhbəri də var… Ayşə adlı şübhəli ilə yanaşı, bəzi bankirlərin, ödəniş təşkilatı işçilərinin və dövlət məmurlarının adları da qeyd olunub. İddialara görə, bu struktur virtual POS sistemlərinin təmin edilməsində, pul köçürmələrinin asanlaşdırılmasında və maliyyə əməliyyatlarının gizlədilməsində mühüm rol oynayıb. Prokurorluğun qiymətləndirməsinə görə, sistem qanunsuz qumar oyunları, fırıldaqçılıq, elektron ödəniş müəssisələri, virtual POS sistemləri, qabıq şirkətləri, zərgərlik dükanları, valyuta mübadiləsi məntəqələri və kriptovalyuta platformalarını əhatə edən çoxqatlı cinayətkar zəncir kimi fəaliyyət göstərirdi.

SİSTEM NECƏ İŞLƏYİR?

1- MASAK hesabatları hansı tapıntıları ortaya qoydu?

MASAK hesabatları bank əməliyyatlarını, elektron pul təşkilatlarının qeydlərini, virtual POS əməliyyatlarını və kriptovalyuta köçürmələrini araşdıraraq qanunsuz qumar və fırıldaqçılıqdan əldə edilən pulların çoxqatlı sistem vasitəsilə yuyulduğu qənaətinə gəldi. İstintaq sənədinə görə, struktur sadəcə qanunsuz qumar oynayan bir təşkilat deyil; o, elektron pul təşkilatları, qabıq şirkətləri, virtual POS sistemləri, zərgərlik dükanları, valyuta mübadiləsi məntəqələri və kriptovalyuta sistemlərindən birlikdə istifadə edən peşəkar maliyyə cinayətləri şəbəkəsi hesab olunur. İddialara görə, cinayətdən əldə edilən gəlirlər birbaşa təşkilat rəhbərlərinin hesablarına köçürülmür. Bunun əvəzinə, onlar mənbəyini gizlətmək üçün üçüncü tərəflərin, qabıq şirkətlərin və ödəniş sistemlərinin adına açılmış hesablar vasitəsilə ötürülür. Sənəddə təxminən 100 milyard TL və 2 milyard ABŞ dolları məbləğində şübhəli pul hərəkətlərinin müəyyən edildiyi bildirilir.

2- Şübhəlilər nədə ittiham olunurlar və sistem necə işləyir?

Şübhəlilər “qanunsuz mərc”, “ağırlaşdırıcı fırıldaqçılıq” və “çirkli pulların yuyulması” ittihamları ilə üzləşirlər. İstintaq sənədlərinə görə, qanunsuz mərc sistemi birbaşa mərc ödənişləri kimi görünməyən şəkildə qurulub. Vətəndaşlar sistemə pul yatırdıqda, əməliyyat qeydlərində “e-pin”, “oyun kodu”, “rəqəmsal məhsul”, “elektron xidmət” və ya “proqram təminatı ödənişi” kimi terminlər var idi. Bu, bank qeydlərində mərc əməliyyatı əvəzinə normal kommersiya əməliyyatı görünüşünü yaratdı. İddialara görə, təşkilat qanunsuz mərc saytları üçün ödəniş infrastrukturu təmin etmək üçün rəqəmsal məhsullar satan qabıq şirkətlər vasitəsilə virtual POS terminalları əldə edib. İstifadəçilər tərəfindən yatırılan pullar əvvəlcə bu şirkətlərin hesablarına gedir, sonra isə çoxsaylı hesablar arasında dövriyyəyə buraxılır.

3- Çirkli pullar necə yuyulur?

– Birinci mərhələdə qanunsuz mərc və ya fırıldaqçılıqdan əldə edilən pullar maliyyə sisteminə e-pin və rəqəmsal məhsul satışı adı altında daxil edilir. Beləliklə, pul əvvəlcə “qanuni kommersiya ödənişi” kimi görünür.

– İkinci mərhələdə “qatlama” həyata keçirilir. Pul izini gizlətmək üçün müxtəlif bank hesabları, elektron ödəniş qurumları, şirkət hesabları və üçüncü tərəf hesabları arasında davamlı olaraq köçürülür.

– Üçüncü mərhələdə pulun bir hissəsinin kriptovalyutaya, xarici valyutaya və qızıla çevrildiyi, bir hissəsinin isə daşınar və daşınmaz əmlak almaq üçün istifadə edildiyi güman edilir. Prokurorluq bildirir ki, bu metod cinayət yolu ilə əldə edilən gəlirlə onun mənbəyi arasındakı əlaqəni kəsməyi hədəfləyir.

4- Rasim Ozan Kütahyalı və digər şəxslərin rolu nə idi?

İstintaq sənədlərindəki iddialara görə, Rasim Ozan Kütahyalı adına qeydiyyatdan keçmiş və təşkilat tərəfindən istifadə edildiyi güman edilən hesablarda əhəmiyyətli miqdarda pul köçürmələri aşkar edilib. 2022-2024-cü illər arasında təşkilatla əlaqəli hesab edilən hesablardan Kütahyalı hesablarına təxminən 16.141.893 TL məbləğində pul köçürülüb. Eyni strukturla əlaqəli hesablardan 1.472.582.12 TL məbləğində pul çıxarılıb. Bu əməliyyatların təşkilatın qorunan hesab sisteminə bağlı olduğu müəyyən edilib.

PUL KEÇİDİ NÖQTƏSİ

Müəyyən edilib ki, Kütahyalı hesabı sadəcə pul alan passiv hesab deyil. Bu hesabdan təbəqələşmə məqsədləri üçün istifadə edilən hesablara təxminən 37,7 milyon TL köçürülüb, eyni struktur daxilindəki hesablardan isə Rasim Ozan Kütahyalının hesabına təxminən 15,74 milyon TL köçürülüb. Prokurorluq bu qarşılıqlı və dövri pul hərəkətinin təşkilatın pul dövriyyəsi sistemində aktiv tranzit nöqtəsi kimi istifadə edildiyi iddiasına diqqət yetirir. Bundan əlavə, elektron pul/ödəniş qurumlarının təhlili göstərib ki, 2022-2024-cü illər arasında Rasim Ozan Kütahyalının hesablarına altı fərqli ödəniş qurumundan ümumilikdə 35.201.344,75 TL köçürülüb. Təşkilatın ümumi əməliyyat sistemi kontekstində nəzərdən keçirildikdə, Kütahyalının hesab əməliyyatları adi fərdi pul axınları kimi qəbul edilməyib. Müxtəlif ödəniş qurumlarından yüksək məbləğdə depozitlər, qorunan hesablarla əlaqəli pul axınlarının olması, hesabdan çoxlu miqdarda pulun laylı hesablara köçürülməsi və eyni hesablardan təkrarlanan depozitlər hesabın cinayətkar gəlirlərin dövriyyəsi və mənbəyindən yayındırılması prosesində istifadə edildiyinə dair güclü şübhələr yaratmışdır.

5- Ayşə adlı şəxsin rolu nə idi?

Holdinq şirkətinin rəhbəri olduğu bildirilən Ayşə adlı şübhəli ilə bağlı iddia onun maliyyə sistemində və şirkət strukturlarında rol oynamasıdır. Sənəddə bankirlərin, ödəniş qurumunun işçilərinin və bəzi dövlət məmurlarının iştirak etdiyi bildirilir və onların sistemə ödəniş infrastrukturunun təmin edilməsində, pul köçürmələrinin saxlanılmasında və maliyyə əməliyyatlarının gizlədilməsində fəaliyyət göstərdikləri qiymətləndirilir.

6- Mexanizm necə işləyir?

Qanunsuz qumar və fırıldaqçılıq gəlirləri əvvəlcə rəqəmsal məhsul satışı kimi sistemə daxil edilir, sonra çoxsaylı hesablar və şirkətlər arasında dövriyyəyə buraxılır və nəhayət, mənbəyini gizlətmək üçün kriptovalyutalara, xarici valyutaya, qızıla və aktivlərə çevrilir. İddia edilir ki, istintaqda adı çəkilən şəxslər bu zəncirin müxtəlif halqalarında rol oynayıblar.

E.ŞİRİNOV