SOS: Son 10 ildə okean səviyyəsinin qalxması ikiqat artıb

BMT-nin yeni hesabatında qeyd olunur ki, dünya okeanları çirklənmə və sənaye balıqçılığından ciddi şəkildə təsirlənir.

Ümumilikdə, bu amillər biomüxtəlifliyi təhdid edir və dəniz ekosistemlərinə ciddi yük yaradır,

Bu barədə Naked-Science xəbər yayıb.

Qeyd edilir ki, üçüncü  Beynəlxalq Okean Baxışına 86 ölkədən təxminən 600 alim töhfə verib. Onlar 2021-2025-ci illər üçün dünya okeanlarının vəziyyətini qiymətləndiriblər.

2018-ci ilə qədər olan məlumatları əhatə edən əvvəlki hesabatda dəniz mühitinin davam edən deqradasiyası artıq sənədləşdirilib. Müəlliflərin gəldiyi qənaətə görə, son illərdə dəniz səviyyəsinin qalxma sürəti sürətlənməyə davam edir.

2015-ci ildən əvvəl qlobal dəniz səviyyələri ildə təxminən 2 millimetr yüksəlirdi. Lakin 2023-cü ilə qədər bu sürət ildə 4,3 millimetrə çatmışdı. Okean isə istiləşməyə davam edir. Bu proses son illərdə xeyli sürətlənib.

Müəlliflər ən sürətli istiləşməni Atlantik okeanında, eləcə də Cənubi Hind və Sakit okeanlarında qeydə alıblar.

İnsanlar dəniz ehtiyatlarını fəal şəkildə istismar etsələr də, okean haqqında az şey məlumdur. 2025-ci ilə qədər alimlər dəniz dibinin yalnız 27%-ni xəritələşdirmişdilər və dərin dəniz ekosistemləri hələ də zəif öyrənilib.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bildirib ki, okeana artıq sonsuz bir resurs kimi baxmaq olmaz.

“Dəniz ekosistemlərini qorumaq üçün təcili olaraq razılaşdırılmış qlobal tədbirlər görülməlidir.  Biz elmə, beynəlxalq hüquqa, ölkələrin, sənaye sahələrinin və nəsillərin ortaq məsuliyyətinə əsaslanaraq okeanla yeni bir münasibət qurmalıyıq”, – Quterreş bildirib.

Hesabatın müəllifləri qeyd ediblər ki, okean Yer səthinin 70%-dən çoxunu əhatə edir və iqlim tənzimlənməsinə, biomüxtəlifliyin qorunmasına və bəşəriyyətin qida, xammal və enerji ilə təmin olunmasına təsir göstərir.

Y.Məmmədli