Alimlər yarasaların sirli naviqasiyasını araşdırıb

Yarasaların bəzi növləri qida axtarışı və çoxalma yerləri ilə qışlama məkanları arasında köç edərkən çox böyük məsafələr qət edə bilir.

Tezadlar.az xəbər verir ki, dünyanın ən böyük yarasası adı “Pteropus” cinsinə aid meyvə ilə qidalanan növlərdən birinə məxsusdur.

Bu yarasaların bəzi fərdlərinin çəkisi 1,6 kiloqrama, qanad açıqlığı isə 1,7 metrə çata bilir. Bu göstəricilər bəzi yırtıcı quşlardan da böyükdür.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan və yalnız Filippin adalarında yaşayan nəhəng qızılıbaş uçan tülkü ən geniş qanad açıqlığına malik yarasa hesab edilir. Onun qanad sümüklərinin uzunluğu digər iri yarasa növlərindən daha böyükdür.

Bununla yanaşı, Yeni Qvineyanın iri uçan tülküsü və Hindistan uçan tülküsü də dünyanın ən böyük yarasaları sırasında göstərilir. Hər iki növün çəkisi 1,6 kiloqrama qədər çata bilir.

Bu yarasalar dünyanın ən kiçik yarasası hesab edilən Kitti donuzburun yarasasından xeyli fərqlənir. Tayland və Myanmada yaşayan bu növün bədən uzunluğu cəmi 29-33 millimetr, çəkisi isə təxminən 2 qramdır. Donuz burnuna bənzəyən sifət quruluşuna görə tanınan bu yarasa eyni zamanda dünyanın ən kiçik məməlilərindən biri sayılır.

Yarasalar istiqaməti necə müəyyən edir?

Bəzi yarasalar qida axtarışı və mövsümi köç zamanı yüzlərlə, hətta min kilometrlərlə yol qət edə bilir. Məsələn, Natuzias pipistrellası İngiltərənin Somerset bölgəsindən Hollandiyaya qədər 600 kilometrdən çox məsafə uçub. Böyük gecə yarasası kimi bəzi Avropa növləri isə 1000 kilometrdən artıq məsafə qət edə bilir.

Uzun müddət alimlər yarasaların belə böyük məsafələrdə necə istiqamət tapdığını müəyyən edə bilmirdilər. Çünki görmə və exolokasiya uzun köç marşrutlarında kifayət qədər effektiv olmur.

Aparılan son tədqiqatlar göstərib ki, yarasalar da bir çox quş, həşərat və balıq növləri kimi Yerin maqnit sahəsini hiss edə bilir. Bu xüsusiyyət onların hüceyrələrində olan maqnetit adlanan dəmir oksidi hissəcikləri sayəsində mümkün olur.

Alimlərin fikrincə, bu daxili kompas yarasaların naviqasiyasında mühüm rol oynayır. Bununla yanaşı, onun düzgün işləməsi üçün digər təbii orientirlərdən də istifadə olunur.

Son araşdırmalar iri qulaqlı yarasaların gün batımı zamanı, hətta Günəş buludların arxasında gizləndikdə belə, qütbləşmiş işıq nümunələrindən istiqamət təyini üçün istifadə etdiyini ortaya çıxarıb. Bu davranışın qeydə alındığı ilk məməli növü məhz yarasalardır. Lakin onların qütbləşmiş işığı necə qəbul etdiyi hələ də elm üçün sirr olaraq qalır.