ABŞ-İran münasibətlərində ikinci mərhələ: 60 günlük proses başladı

ABŞ prezidenti Donald Tramp və İran prezidenti Məsud Pezaşkian arasında imzalanan anlaşma memorandumundan sonra iki ölkə arasındakı münasibətlərdə “ikinci mərhələ” adlandırılan 60 günlük proses başlayıb.

ABŞ və İran arasında imzalanan anlaşma memorandumu ikitərəfli münasibətlərdə yeni bir dövr açır və texniki detallar və prosesin diplomatik qrafiki daha aydın olmağa başlayır.

Tezadlar.az-ın məlumatına görə, Ağ Evdən verilən açıqlamada İranla texniki danışıqlara hazırlıqların davam etdiyi bildirilirdi, lakin vitse-prezident J.D.Vensin İsveçrəyə səfəri lojistik səbəblərə görə müvəqqəti olaraq təxirə salınıb. Açıqlamada vurğulanır ki, Amerika nümayəndə heyəti ilk fürsətdə yola düşməyə hazırdır və danışıqlara mümkün qədər tez başlamaq üçün səylər göstərilir.

İqtisadi istisnalar və qlobal təsirlər

Vaşinqtondan razılaşmanın nəticələri ilə bağlı verilən məlumata görə, İrana əvvəlcə razılaşmanın şərtlərinə əsasən əhəmiyyətli iqtisadi təşviqlərin təklif edilməsi gözlənilir. Xüsusilə, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin qlobal iqtisadiyyatı stimullaşdırmaq üçün İran xam neftinə və dəniz bankçılığına qarşı sanksiyalardan imtina qərarı prosesin ən diqqətəlayiq aspektlərindən biri hesab olunur.

Akademiklər və beyin mərkəzləri bu inkişafı təkcə “diplomatik qələbə” kimi deyil, həm də regional vasitəçiliyə (Pakistan, Qətər, Türkiyə, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı) doğru tarixi bir dəyişiklik kimi təsvir edirlər.

J.D.Vensdən İsrail kabinetinə sərt reaksiya

Sazişin regional təsirləri, xüsusən də Livanda atəşkəsin daxil edilməsi İsrail tərəfində fərqli şərhlərə səbəb olub.

ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D.Vens Tramp administrasiyasının İran siyasətini tənqid edən İsrail kabinet üzvlərinə qarşı sərt açıqlamalar verib. Vens İsraili qoruyan silahların böyük bir hissəsinin Amerika vergi ödəyicilərinin pulları ilə maliyyələşdirildiyini xatırladaraq, “Mən İsrail kabinetində olsaydım, dünyadakı yeganə müttəfiqimə hücum etməzdim” deyib. Vens həmçinin İsrail hücumlarında mülki şəxslərin həyatının itirilməsinin “qəbuledilməz” olduğunu bildirib.

Kritik 60 günlük dövr başlayıb

Danışıqların ikinci mərhələsinin başlaması ilə 60 günlük müddətdə tərəflərin texniki detallar barədə razılığa gəlməsi gözlənilir. Tramp administrasiyasının İsrailin sülh prosesinə xələl gətirməsini istəmədiyi bildirilsə də, yaxın günlərdə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqların gedişatının regionun geosiyasəti üçün həlledici olacağı proqnozlaşdırılır.

E.ŞİRİNOV