İsrail alimləri Tel-Aviv Universitetində xərçəng hüceyrələrini “öz-özünü məhv etməyə” məcbur edən yeni molekulyar yanaşma kəşf ediblər.
Bu metod bakteriyaların toksinini mRNA vasitəsilə xərçəng hüceyrələrinə ötürür və hüceyrə daxilində “Troya atı” kimi işləyərək onları öldürür. İlk sınaqlarda melanoma hüceyrələrinin 44–60%-i tamamilə yox olub. Kəşfin MahiyyətiYeni molekul: Alimlər bakteriyaların (pseudomonas ailəsi) istehsal etdiyi toksini mRNA molekuluna kodlaşdırıblar.
Mexanizm: Bu mRNA lipid nanopartikullara yerləşdirilir və xüsusi anticisimlərlə örtülür ki, yalnız xərçəng hüceyrələrinə daxil olsun. Hüceyrə daxilində mRNA toksin istehsalını başladır və nəticədə hüceyrə öz-özünü məhv edir.
Əldə Olunan Nəticələr: Melanoma heyvan modellərində bir inyeksiyadan sonra xərçəng hüceyrələrinin 44–60%-i tamamilə yox olub. Bu yanaşma sağlam hüceyrələrə zərər vermir, çünki hədəf yalnız xərçəng hüceyrələridir.
Süni intellekt proqramı cavablayır: Ənənəvi kimyaterapiya ilə müqayisədə üstünlüyü: kimyaterapiya həm sağlam, həm də xəstə hüceyrələri öldürür, bu isə yalnız hədəfi məhv edir.
Risklər və Məhdudiyyətlər Tədqiqat mərhələsi: Hazırda yalnız heyvan modellərində sınaqdan keçirilib, insanlar üzərində klinik testlər hələ aparılmayıb.
Toksinlərin təhlükəsi: Bakterial toksinlər güclü zəhərdir, buna görə dozaj və təhlükəsizlik ciddi nəzarət tələb edir.Uzunmüddətli təsirlər: Hüceyrələrin müqavimət inkişaf etdirib-etdirməyəcəyi hələ məlum deyil.
Elmi və Sosial Əhəmiyyəti: Bu kəşf RNA əsaslı terapiyaların yeni istiqamətini açır. COVID-19 peyvəndlərində istifadə olunan mRNA texnologiyası indi xərçəng müalicəsinə yönləndirilir.İsrail innovasiyası: Tel-Aviv Universiteti artıq nanodərman və RNA texnologiyalarında qabaqcıl mərkəz kimi tanınır.Əgər klinik sınaqlarda uğurlu olarsa, bu metod xərçəng müalicəsində inqilabi dönüş yarada bilər.
NəticəTel-Aviv Universitetinin alimləri bakterial toksini mRNA vasitəsilə xərçəng hüceyrələrinə ötürərək onları “intihara” məcbur edən molekul kəşf ediblər. Bu yanaşma Troya atı prinsipi ilə işləyir: hüceyrə öz daxilində zəhəri istehsal edir və məhv olur. İlk nəticələr ümidvericidir, lakin insan üzərində klinik sınaqlar hələ qarşıdadır.
Saleh, istəsən mən sənə ayrıca mRNA texnologiyasının tibbdə tətbiqləri və ya İsrailin biotexnologiya sahəsində rolu barədə daha geniş esse də hazırlaya bilərəm.
Saleh Məmmədov,
Professor
