Qulaqlıqlar gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. İşə gedərkən, telefonla danışarkən, səyahət zamanı və digər hallarda onlardan istifadə edirik. Bəzən nəqliyyatın səsini və ətrafdakı digər gurultuları eşitməmək üçün musiqinin səsini artırırıq. Lakin mütəmadi olaraq yüksək səslə musiqi dinləmək eşitmə qabiliyyətinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Tezadlar.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu barədə “BMJ Global Health” jurnalında dərc edilən araşdırmaya əsasən, dünyada bir milyarddan çox gənc təhlükəli musiqi dinləmə vərdişlərinə görə eşitmə qabiliyyətini itirmək riski ilə üzləşə bilər.
Araşdırma göstərib ki, gənclərin təxminən 24 faizi fərdi elektron cihazlarda musiqiyə təhlükəli dərəcədə yüksək səslə qulaq asır.
Klivlend Klinikasının eşitmə implantasiyası proqramının direktoru, audioloq Sara Sidlovski qulaqlıqlardan düzgün istifadə qaydalarını izah edib.
Qulaqlıqda hansı səs səviyyəsi təhlükəsizdir?
Mütəxəssisin sözlərinə görə, hər kəs üçün eyni dərəcədə təhlükəsiz hesab edilən universal səs səviyyəsi yoxdur. Eşitmə qabiliyyətinə yaranan risk həm səsin gücündən, həm də ona məruzqalma müddətindən asılıdır.
Sidlovski bildirib ki, səs nə qədər yüksəkdirsə, ona təhlükəsiz şəkildə qulaq asmaq müddəti bir o qədər azalır.
Audioloq gündəlik istifadə zamanı qulaqlığın səsini cihazın maksimum səviyyəsinin 50 faizindən yuxarı qaldırmamağı tövsiyə edir.
Məsələn, 85 desibel səs səviyyəsində gündə təxminən səkkiz saatlıq dinləmə müddəti ümumi təhlükəsizlik göstəricilərindən biri hesab olunur. Səsin gücü artdıqca bu müddət azalır.
Müqayisə üçün, idman tədbirlərində və əyləncə məkanlarında səsin gücü 100 desibelə çata bilər. Belə şəraitdə eşitmə orqanlarını qoruyucu vasitələr olmadan 15 dəqiqədən artıq yüksək səsə məruz qoymaq tövsiyə edilmir.
Uşaqlar üçün hansı təhlükələr mövcuddur?
Mütəxəssis uşaqlarda qulaqlıq istifadəsinə xüsusi diqqət yetirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, uşaqların qulaq kanalları böyüklərlə müqayisədə daha kiçik olduğundan səsin yaratdığı təzyiq daha yüksək ola bilər.
Bu səbəbdən uşaqlar üçün istehsal edilən bir çox qulaqlıqda səs səviyyəsi 85 desibellə məhdudlaşdırılır. Lakin bu göstərici bütün istifadə müddətləri üçün tam təhlükəsiz hesab edilmir.
Valideynlər uşaqların yalnız musiqiyə hansı səviyyədə qulaq asdığını deyil, qulaqlıqdan nə qədər istifadə etdiyini də nəzarətdə saxlamalıdırlar.
Qulaqlığın səsinin yüksək olduğunu necə müəyyənləşdirmək olar?
Audioloqun sözlərinə görə, yüksək səs hər zaman qulaq ağrısına səbəb olmur. Buna görə də insan eşitmə qabiliyyətinə zərər verdiyini dərhal hiss etməyə bilər.
Mütəxəssis bununla bağlı sadə üsul təklif edib:
“Əgər yanınızda dayanan şəxs qulaqlığınızdan gələn musiqini eşidirsə, deməli, səs həddindən artıq yüksəkdir”.
Bundan başqa, musiqi dinlədikdən sonra qulaqlarda cingilti yaranması və səslərin boğuq eşidilməsi də təhlükəli əlamətlər hesab olunur.
Belə hallar qulaqların yüksək səsə həddindən artıq məruz qaldığını göstərə bilər. Eşitmə qabiliyyətində qəfil zəifləmə baş verərsə, təcili tibbi müayinə tələb olunur.
Səs-küyü azaldan qulaqlıqlar təhlükəsizdirmi?
Son illərdə ətrafdakı səs-küyü azaldan qulaqlıqlara maraq artıb. Bu texnologiya xüsusilə təyyarələrdə, metroda və digər səs-küylü məkanlarda istifadə olunur.
Belə qulaqlıqlar ətraf səsləri zəiflətdiyi üçün musiqinin səsini artırmağa ehtiyac qalmır.
Lakin Sidlovski xəbərdarlıq edib ki, səs-küyün azaldılması funksiyası yüksək səslə musiqi dinləməyin zərərini aradan qaldırmır.
Bu səbəbdən həmin qulaqlıqlardan istifadə edənlər də səs səviyyəsini nəzarətdə saxlamalıdırlar.
Telefonun hansı funksiyaları eşitmə qabiliyyətini qoruyur?
Müasir smartfonlarda qulaqlıqların səsini məhdudlaşdırmağa imkan verən funksiyalar mövcuddur.
iPhone istifadəçiləri “Parametrlər” bölməsindən “Səslər və toxunuş siqnalları”, daha sonra isə “Qulaqlıq təhlükəsizliyi” hissəsinə daxil olaraq yüksək səs barədə xəbərdarlıqları aktivləşdirə bilərlər.
Android telefonlarda isə bu funksiyalar cihazın istehsalçısından və modelindən asılı olaraq dəyişir. Adətən “Səs” və ya “Səs səviyyəsi” bölmələrində müvafiq məhdudiyyətlər müəyyənləşdirmək mümkündür.
Eşitmə qabiliyyətini qorumaq üçün nə etməli?
Mütəxəssis qulaqlıq istifadəçilərinə bir neçə vacib qaydaya əməl etməyi tövsiyə edib.
İlk növbədə, musiqinin səsini maksimum səviyyənin yarısından artıq qaldırmamaq məsləhətdir. Bununla belə, 50 faiz göstəricisi bütün cihazlarda eyni desibel səviyyəsinə uyğun gəlmir.
Yüksək səslə musiqi dinləyərkən istifadə müddəti azaldılmalıdır. Səs səviyyəsi hər 3 desibel artdıqda tövsiyə edilən dinləmə müddəti təxminən iki dəfə azalır.
Bundan başqa, yalnız qulaqlıqdan gələn səslər deyil, konsertlərdə, restoranlarda və digər səs-küylü məkanlarda eşidilən səslər də ümumi eşitmə yükünə təsir edir.
Mütəxəssis qulaqlarda cingilti, uğultu və eşitmənin zəifləməsi kimi əlamətlərin diqqətdən kənarda saxlanılmamasını tövsiyə edib.
Onun sözlərinə görə, eşitmə qabiliyyətini qorumağın əsas yolu təkcə səsin gücünü deyil, musiqi dinləmə müddətini də nəzarətdə saxlamaqdır. Qulaqlıqdan istifadə zamanı narahatlıq hiss edilməməsi seçilən səs səviyyəsinin təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir.
