Avropa çox yavaşdır və Ukraynanın burada və indi köməyə ehtiyacı var – “The Economist”

Ədalətsiz sülhün qarşısını almaq üçün Ukrayna və Avropa təşəbbüs göstərməlidir

Kiyev və müttəfiqləri ABŞ-Rusiya “sülh planı”na layiqli müqavimət göstərməyi bacarıblar, lakin gələcəkdə sürətli, əlaqələndirilmiş hərəkətlər – xüsusən də 140 milyard avro dəyərində Rusiya aktivlərinin köçürülməsi – olmadan Ukraynaya təzyiq yenidən arta bilər.

Tezadlar.az xəbər verir ki, bu barədə “The Economist” yazır.

Əsas problem ondadır ki, bu müharibədə Ukraynada həm canlı qüvvə, həm də silah çatışmır – Rusiya daha çox dron istehsal edir və hava hücumundan müdafiə sistemlərinə nüfuz edə bilir.

İqtisadiyyatı Rusiyanınkından on dəfə böyük olan Avropa lazımi vəsaiti ayırmaqla bu problemin həllinə kömək edə bilər. Nəşrin fikrincə, onun liderləri təhlükəni başa düşürlər, lakin sözləri əmələ çevirə bilmirlər.

Avropa Birliyi hələ də dondurulmuş Rusiya aktivlərində 140 milyard avro təminatla Kiyevə təzminat krediti planı barədə razılığa gələ bilməyib. Avropa daha proaktiv addımlar atmasa, yardım Ukraynanı xilas etmək üçün çox gec gələ bilər.

Trampın “Sülh Planı” əvvəl və indi

Ukrayna üçün maksimum diplomatik təhlükə anı keçmiş kimi görünür – ən azından indilik.

İlk “sülh planı” zahirən sülh axtarırdı, amma əslində Ukraynanın özünü müdafiə etmək qabiliyyətinə mane olmaqla, Kremlin başçısı Putini mükafatlandırmaqla və Rusiyaya yenidən silahlanmaq üçün vasitələr təmin edəcək sanksiyaların aradan qaldırılması və investisiyalar təmin etməklə növbəti müharibənin yolunu açdı.

Plan gələcək Rusiyanın hücumuna “qətiyyətli, əlaqələndirilmiş hərbi cavab” ilə cavab verəcəyinə söz verdi, lakin detallar çatışmırdı və Trampın – və ya hər hansı digər Amerika prezidentinin – Ukrayna üzərində nüvə silahlı Rusiya ilə qarşılaşması ehtimalı az idi.

Hazırda danışıqlar davam edir. Ümidverici haldır ki, amerikalılar Ukraynanın cavabı üçün Şükranlıq günü son tarixi ilə bağlı tələblərini yumşaltdılar və Vladimir Zelenski müqaviləni imzalamadığı təqdirdə Kiyevi Amerika kəşfiyyatından və silahlarından məhrum etmək barədə bildirilən təhdidlərini geri götürdülər. Ukrayna və onun Avropa müttəfiqləri də bəzi güzəştlər əldə etdilər.

Lakin hələ çox şey müzakirə olunmalıdır və Ukraynaya təhlükəsiz gələcək üçün əsas verə biləcək bir razılaşmaya doğru atılan hər bir addım məhz bu səbəbdən Rusiyadan yeni etirazlara səbəb olacaq. ABŞ-ın təzyiqi altında belə, hər iki tərəf üçün məqbul bir plan hazırlanmasa, döyüşlər davam edəcək.

Müharibənin bitməsi şərtləri

“The Economist”-ə görə, Ukraynanın uğuru çiçəklənən, Qərb tipli demokratiyaya çevrilmək deməkdir. Lakin bu məqamların hər biri getdikcə daha çox sual altına alınır. Çiçəklənmək üçün Ukraynanın geri qayıtması üçün kapitala və insanlara ehtiyacı var. Lakin Rusiyanın yenidən hücum etməsi ehtimalı varsa, kapital və insanlar qaçacaq.

Qərb tipli bir ölkə olmaq üçün Ukrayna Avropanın siyasi, iqtisadi və müdafiə şəbəkələrinə qoşulmalıdır. Lakin ABŞ ədalətsiz bir sülh tətbiq edərsə və Avropa öz ölkələrini qoruya bilməsə, ukraynalılar özlərini xəyanət olunmuş hiss edəcəklər.

Ukraynada demokratiyanın sağlam olması üçün onun siyasətçiləri liderlik nümayiş etdirməlidirlər. Lakin 28 maddəlik təslim planı getdikcə mərkəzləşmiş və populyarlığını itirmiş Kiyev hökumətini sarsıdan böyük bir korrupsiya qalmaqalı ortaya çıxdıqda açıqlandı.

Lakin Prezident Trampın ətrafındakı bəzi insanların israr etməsinə baxmayaraq, məğlubiyyət qaçılmaz deyil. Putin Ukrayna torpağının hər metri üçün dəhşətli bir qiymət ödəyir. Rusiya iqtisadiyyatı müharibəyə davam gətirə bilər, amma təzyiq altındadır.

Rusiyanın vəsaitləri getdikcə məhdudlaşır. 2023 və 2024-cü illərdə orta hesabla bir barel üçün 80 dollardan bir qədər çox olan neft qiymətlərinin gələn il 50 dollara düşəcəyi və 2027-ci ilin sonuna qədər 30 dollara çatacağı proqnozlaşdırılır.

Dondurulmuş Rusiya aktivləri – Son xəbərlər

Əgər ABŞ-Rusiya birgə “sülh planı” imzalanarsa, ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsi üçün əsasən dondurulmuş Rusiya aktivlərindən 300 milyard dollarlıq “bonus” ala bilər.

Bu arada, Ukraynanın enerji sektorunda bu yaxınlarda üzə çıxan 100 milyon dollarlıq müqavilənin korrupsiyası, Rusiya aktivlərinin Kiyevə köçürülməsini müdafiə edən Avropa siyasətçilərinin mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədib ki, Kiyev Rusiyanın hücumlarına müqavimət göstərməyə davam edə bilsin.

E.ŞİRİNOV