Çin kollayderinin hazırlanmasına 2012-ci ildə başlanılıb
Çin dünyanın ən böyük hissəcik sürətləndiricisinin tikintisini dayandırıb. Dairəvi Elektron-Pozitron Kollayderinin (CEPC) uzunluğu təxminən 100 kilometr, CERN-in 27 kilometrlik Böyük Hadron Kollayderindən (LHC) xeyli uzun olması planlaşdırılırdı.
Tezadlar.az bildirir ki, bu barədə “BGR” məlumat verib. Qeyd olunur ki, Çin kollayderinin hazırlanmasına 2012-ci ildə, CERN Higgs bozon hissəciyini kəşf etdikdə başlanılıb. Lakin bu nəhəng layihə ölkənin 2026-2030-cu illər üçün beş illik planına daxil edilməyib. Pekin, ehtimal ki, bunu daha aşağı prioritet hesab edir və daha az maliyyə və resurs alacaq.
Yüksək Enerji Fizika İnstitutundan Vanq Yifanq bu dəyişikliyi təsdiqləyib. Komanda CEPC təklifini 2030-cu ildə yenidən təqdim etməyi planlaşdırır. Layihənin təxmini dəyəri 5,1 milyard dollardır.
“Xülasə, Çinin CEPC-si, ehtimal ki, xərc və resurs məhdudiyyətləri səbəbindən layihədən çıxıb, lakin Avropa FCC-nin hələ də potensialı var və təklif Çin planlarının növbəti mərhələsindən əvvəl təsdiqlənərsə, Çin fiziklərindən ibarət komanda qoşula bilər”, – deyə məqalədə bildirilir.
LHC sisteminin 2040-cı illərə qədər istismardan çıxarılması gözlənilir. Avropa layihəni təsdiqləsə, FCC sürətləndiricisinin tikintisinə 2030-cu illərdə başlanacaq.
Lakin tikintiyə bu qədər asanlıqla başlamaq mümkün deyil. CERN üzv dövlətləri və beynəlxalq tərəfdaşlar əvvəlcə modernləşdirmə layihəsinə yaşıl işıq salmalıdırlar.
Çinin elmi layihələri
Oktyabr ayında Çinin təkrar istifadə edilə bilən raketin hazırlanmasında nəhəng bir sıçrayış etdiyini bildirilirdi. Landspace iki mərhələli Zhuque-3 raketinin ilk sınağını keçirib.
Çin əvvəllər aviasiyada bir irəliləyiş ola biləcək ilk plazma reaktiv mühərrikini təqdim etdi. O, hidrogen və ya batareya istifadə etmir və kimyəvi maddələr buraxmır.
E.ŞİRİNOV
