Donald Trampın sanksiya təzyiqini yumşaltmaq və Rusiyadan neft məhsullarının (ilk növbədə dizel yanacağının) idxalına/buraxılmasına dair qərarı, aralıq seçkiləri ərəfəsində onun reytinqinin kritik səviyyədə enməsi fonunda atılmışdı. Lakin bu addım hər iki partiya tərəfindən kəskin tənqidlə qarşılandı və onun elektoral mövqelərinin bərpasına gətirib çıxarmadı.
Reytinqin cari səviyyəsi
Ümumi bəyənmə reytinqi (Job Approval):Sorğuların nəticələrinə əsasən (AP-NORC, Gallup, Pew Research), ümumi dəstək səviyyəsi **30–36%** civarında dəyişir ki, bu da onun cari prezidentlik müddəti üzrə minimum göstəricilərdir.*İqtisadi siyasətin qiymətləndirilməsi:** Respondentlərin **65%-dən** çoxu enerji daşıyıcılarının yüksək qiymətlərinə və həyat səviyyəsinin bahalaşmasına görə birbaşa məsuliyyəti cari administrasiyanın üzərinə qoyur.
Qərarın motivləri və seçicilərin reaksiyası
Moskva ilə razılaşmalar üçün əsas səbəb daxili bazarda dizel qiymətlərinin kəskin artması oldu (Yaxın Şərq böhranı və neft emalı zavodlarındakı problemlər fonunda qallon üçün $6,20–$6,50-dən yuxarı qalxmışdı). Tramp razılaşmanı amerikalı fermerləri və nəqliyyat şirkətlərini qorumaq, eləcə də inflyasiyanı cilovlamaq zərurəti ilə izah etdi.
Buna baxmayaraq, seçici qrupları üzrə dinamika aşağıdakı kimidir:
1. Müstəqil seçicilər (Independents):
* Mərkəzçilər arasında dəstək **25%** səviyyəsinə düşüb. Qərarsız seçicilərin əksəriyyəti sanksiyaların yumşaldılmasını praqmatik iqtisadi tədbir kimi deyil, xarici siyasətdəki ardıcılsızlıq və Kremlə verilən güzəşt kimi qiymətləndirir.
2. **Respublikaçılar Partiyası daxilində parçalanma:**
* Ənənəvi MAGA özəyi yanacaqdoldurma məntəqələrində qiymətlərin endirilməsini prioritet hesab edir («America First»).
* Lakin Konqresdəki respublikaçı «şahinlər» və Senata, eləcə də Nümayəndələr Palatasına rəqabətli seçkilərə gedən namizədlər (xüsusilə aqrar və tərəddüd edən ştatlarda) arasında açıq narahatlıq yarandı. Bir çox respublikaçı qanunverici Moskvaya «maliyyə xilasedici halqası» verməkdə ittiham olunmaqdan çəkinərək sövdələşmədən ictimai şəkildə kənar durdu.
3. **Demokratlar və xarici siyasətin ictimaiyyət tərəfindən qəbulu:**
* Sorğularda seçicilərin **70%-dən** çoxu administrasiyanın hazırkı xarici siyasətini mənfi qiymətləndirir. Müxalifət və NATO üzrə müttəfiqlər bu addımı sanksiya rejiminin və Rusiya hərbi iqtisadiyyatına təzyiqin zəiflədilməsi kimi qarşıladı.
Siyasi yekun
Dərhal iqtisadi təsirin olmaması:
Analitiklər və bazar iştirakçıları qeyd edirlər ki, birdəfəlik tədarüklər və ya dizel üzərindəki məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması bütün ölkə miqyasında pərakəndə qiymətləri dərhal və əsaslı şəkildə endirmək gücündə deyil
Nüfuz itkiləri:
Seçici yanacaqdoldurma məntəqələrində qiymətlərin nəzərəçarpacaq dərəcədə düşməsini görməyincə, administrasiya birbaşa siyasi itkilərə məruz qalır: geosiyasi geri çəkilmə ilə bağlı ittihamlar ehtimal olunan iqtisadi faydanı üstələyir.
Hazırkı məqamda təşəbbüs Trampın reytinqinin enmə tendensiyasını dəyişə bilmədi və səsvermə ərəfəsində respublikaçı çoxluğun daxilində əlavə gərginlik yaratdı.
Saleh Məmmədov,
Professor
