Qırğızıstan iqtisadiyyatı sabit artım nümayiş etdirir və dövlət maliyyəsi yaxşılaşır. Ölkənin dövlət borcu ÜDM-in 37,5 faizinə düşüb, büdcə isə profisitlə icra olunur.
Bu barədə Avrasiya İnkişaf Bankının (AİB) həftəlik makroiqtisadi icmalında deyilir.
Bankın analitikləri Moody’s tərəfindən Qırğızıstan Respublikasının suveren kredit reytinqinin sabit proqnozla B3-dən B2-yə yüksəldildiyini qeyd ediblər.
Bu qərar yüksək iqtisadi artım və dövlət maliyyəsinin möhkəmlənməsi fonunda qəbul edilib.
AİB-nin hesablamalarına görə, ölkə iqtisadiyyatı 2022-ci ildən 2025-ci ilə qədər ildə orta hesabla təxminən 10 faiz artacaq.
Eyni zamanda, büdcə göstəriciləri yaxşılaşıb və borc yükü azalıb. Xüsusilə, 2026-cı ilin yanvar-iyul ayları ərzində dövlət büdcəsinin profisiti ÜDM-in 7,3 faizini təşkil edib. Bu o deməkdir ki, büdcə gəlirləri həmin dövrdə xərclərdən çox olub. Bank güclü investisiya aktivliyini qeyd edir.
AİB-nin sentyabr ayı üzrə makroiqtisadi icmalına görə, bu ilin ilk yeddi ayında Qırğızıstanın ÜDM-i 11,1 faiz, əsas kapitala investisiya isə 58,8 faiz artıb.
Artımın əsas hərəkətverici qüvvələri daxili tələbat, tikinti, sənaye və ictimai infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi olub.
Kredit reytinqinin yüksəldilməsi Qırğızıstana beynəlxalq investorların inamını gücləndirə və uzunmüddətli maliyyələşdirmə cəlb etmək imkanlarını genişləndirə bilər.
Bundan əlavə, bu, potensial olaraq yerli banklar və şirkətlər üçün beynəlxalq kapital bazarlarına çıxışı asanlaşdırır.
Lakin, Moody’s şkalası üzrə B2 reytinqi spekulyativ kateqoriyada qalır və bu da davamlı kredit risklərini göstərir.
Lakin B3-dən B2-yə keçid ölkənin ödəmə qabiliyyətinin qiymətləndirilməsində yaxşılaşma olduğunu göstərir.
Beləliklə, AİB-in müsbət qiymətləndirməsi təkcə Qırğızıstan iqtisadiyyatının sürətli böyüməsi ilə deyil, həm də dövlət maliyyəsinin vəziyyətinin yaxşılaşması ilə əlaqələndirilir.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda cari ilin 9 ayı ərzində icmal büdcədə 6 milyard 640,9 milyon manat (-2,9 %), dövlət büdcəsində isə 3 milyard 963,9 milyon manat (-11,4 %) profisit olub.
Məlumata görə, 9 ayda icmal büdcənin gəlirləri 36 milyard 730,8 milyon manat (1 il əvvələ nisbətən 2,4 % çox), xərcləri 30 milyard 89,9 milyon manat (+3,7 %) təşkil edib.
Dövlət büdcəsinin gəlirləri 29 milyard 312,1 milyon manat (+0,6 %), xərcləri 25 milyard 348,2 milyon manat (+2,8 %) təşkil edib.
Beynəlxalq reytinq agentliyi “Fitch Ratings” Azərbaycanın 2026-cı il üzrə icmal büdcəsində ÜDM-in 3,7%-i həcmində profisit gözləyir.
“Fitch Ratings”in proqnozuna görə, Azərbaycanın dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 2026-cı ildə 19,6%, 2027-ci ildə 19,8%, 2028-ci ildə isə 21,6% təşkil edəcək.
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) valyuta ehtiyatları 2026-cı ilin ilk 9 ayında 33,4% artaraq 15,36 milyard dollara çatıb. Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) aktivləri isə iyunun sonuna 72,6 milyard dollar təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 9% çoxdur.
Y.Məmmədli
