Üzərlik bitkisi qədimdən tütsü, təmizlənmə və xalq təbabətində istifadə olunsa da, onun tərkibində güclü alkaloid maddələr var. Bu maddələr düzgün istifadə edilmədikdə insan sağlamlığına ciddi ziyan vura bilər. Üzərlik haqqında “ziyanı yoxdur” düşüncəsi yanlışdır və bir çox ölkələr bu bitkinin satışını və ya istifadəsini məhz bu səbəbdən məhdudlaşdırır.
Tezadlar.az elmi mənbələrə istinadla xatırladır ki, üərlik toxumu yandırıldıqda kəskin tüstü verir. Bu tüstü həssas insanlarda nəfəs darlığı, öskürək, baş gicəllənməsi və göz yanması yarada bilər. Uzun müddət məkan içində yandırılması, xüsusilə də qapalı otaqlarda, tənəffüs yollarını qıcıqlandırır. Bitkinin içilməsi və ya dəmlənərək istifadə edilməsi isə daha təhlükəlidir. Çünki tərkibində olan harmalin və harmidin adlı maddələr sinir sisteminə təsir edir və yüksək dozada halüsinasiyaya, ürək ritm pozğunluğuna və zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Hətta iştahasızlıq, qaraciyər yükünün artması və mədə-bağırsaq narahatlıqları kimi yan təsirlər də yaradır.
Bir çox ölkələr üzərliyi narkotik tərkibli bitkilərlə birlikdə eyni kateqoriyaya daxil edir. Səbəb tərkibindəki psixoaktiv maddələrin sui-istifadə oluna bilməsidir. Məsələn, ABŞ-ın bəzi ştatlarında üzərlik ekstraktlarının satışı nəzarət altındadır. Avstraliyada və Kanadanın bir neçə bölgəsində bitkinin müəyyən formaları qadağan edilib. Çünki harmalin maddəsi bəzi hallarda psixotrop təsir göstərir və bu təsirin nəzarətsiz istifadəsi hüquqi və tibbi risk yaradır.
Bu qadağaların əsas səbəbi ondan ibarətdir ki, insanlar üzərliyi “təbii və ziyansız” hesab edib yanlış istifadəyə meyl göstərirlər. Lakin bitkinin dozası, istifadəsi və təsiri səhv qiymətləndirildikdə, həm fiziki, həm də psixoloji fəsadlar meydana çıxa bilər. Ona görə üzərliyi sadəcə tütsü kimi, qısa müddət, açıq havaya çıxan məkanlarda istifadə etmək daha təhlükəsizdir. Daxilə qəbul etmək isə həm tibbi, həm də hüquqi baxımdan risklidir.
Nəticə olaraq, üzərlik faydalı hesab edilsə də, onun ziyanları və qadağalara səbəb olan təsirləri daha ciddidir. Təbiət hər zaman zərərsiz deyil və bu bitki nəyin necə istifadə edilməsinin vacibliyini bizə xatırladan nümunələrdən biridir.
