“NƏ MÜHARİBƏ, NƏ DƏ SÜLH”: İRAN VƏ ABŞ TƏHLÜKƏLİ VƏZİYYƏTDƏ

Analitiklər qeyd edirlər ki, Yaxın Şərq müharibəsində hər iki tərəf rəqibini üstələyə biləcəyinə ümid edir.

Tezadlar.az xəbər verir ki, lakin “The New York Times qəzetinin məlumatına görə, razılaşma olmadan yaranan durğunluq ciddi risklər yaradır.

ABŞ və İran arasında sülh danışıqları planları pozulduqdan sonra (ən azı növbəti bir neçə gün ərzində) Tehran və Vaşinqton “nə sülh, nə müharibə” kimi təhlükəli vəziyyətə düşürlər. İran hakimiyyəti ABŞ prezidenti Donald Trampdan daha uzun müddət müharibənin iqtisadi yükünə tab gətirə biləcəklərinə əmindir. Bununla belə, iranlılar hələ də danışıqlarda irəliləyiş olmasa, ABŞ və ya İsrailin daimi hücum təhdidinin girovuna çevriləcəklərindən narahatdırlar. Şənbə günü Tramp xüsusi nümayəndəsi Stiven Uitkoff və kürəkəni Cared Kuşnerin atəşkəs danışıqlarının ikinci mərhələsi üçün İslamabada səfərini ləğv etdi. O, iranlıların yalnız Amerika danışıqçılarının vaxtını boşa sərf edəcəyini bildirib.

İran iqtisadiyyatı artıq ciddi böhran içindədir. İşdən çıxarılmalar xəbərləri ölkə daxilində yayılır, İran isə neft-kimya məhsulları və dərman çatışmazlığı ilə mübarizə aparır. İranın aparıcı iqtisadi qəzeti olan “Donya-e-Eghtesad” hətta ən optimist ssenaridə belə – razılaşma əldə olunarsa – illik inflyasiyanın 49 faizə qədər yüksələ biləcəyini proqnozlaşdırır. Hazırkı qeyri-müəyyənlik vəziyyəti yaxın aylarda qiymətləri 70 faizə qədər qaldıra bilər, tammiqyaslı hərbi əməliyyatlara qayıtmaq isə 120 faizdən çox hiperinflyasiya təhlükəsi yaradır. Bu arada, bəzi iqtisadçılar İran hakimiyyətinin vəziyyəti ən azı üç ay, maksimum isə altı ay nəzarət altında saxlaya biləcəyinə inanırlar. Ekspert Esfandiar Batmanghelidj-in fikrincə, neft istehsalında və əmtəə ixracında (məsələn, gübrə) fasilələr bir neçə həftə ərzində qlobal iqtisadi qarışıqlığa səbəb ola bilər. Bu da öz növbəsində Trampı danışıqlar prosesini sürətləndirməyə məcbur edə bilər.

E.ŞİRİNOV