ABŞ-İran arasında Hörmüz boğazının blokadası ilə bağlı nə baş verir?

Hörmüz boğazında ABŞ və İran arasında yaranan gərginlik qlobal iqtisadiyyatı qarşılıqlı liman və tranzit blokadaları ilə sarsıdan “ikiqat blokada” böhranına çevrilib. 28 fevralda başlayan ABŞ-İsrail əməliyyatlarından sonra daha da şiddətlənən bu proses qlobal yanacaq və gübrə təchizatı zəncirində tarixi bir pozuntuya səbəb olur.

Tezadlar.az xəbər verir ki, 4 martda Hörmüz boğazı üzərində “tam nəzarət” olduğunu iddia edən İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu strateji su yolunu “düşmən elementlər” üçün bağladığını açıqlayıb.

Tehran administrasiyası keçmək istəyən gəmilərdən Çin yuanı ilə yüksək “tranzit haqları” tələb edərək, boğazı faktiki olaraq nəzarət nöqtəsinə çevirib.

8 apreldə müvəqqəti atəşkəs əldə edilməsinə baxmayaraq, İran Livandakı münaqişəni əsas gətirərək boğazdakı məhdudiyyətləri qaldırmaqdan imtina edib.

ABŞ-ın əks-blokada hərəkəti

Pakistanda sülh danışıqlarının uğursuzluğundan sonra ABŞ 13 apreldə İran limanlarını blokadaya alıb.

Əməliyyatın Əhatəsi: ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) bütün İran sahil xəttini əhatə edən blokada tətbiq edir.

İndiyə qədər İranla əlaqəli ən azı 39 gəmi marşrutlarından yayındırılıb və iki neft tankeri ələ keçirilib.

Tramp bildirib ki, İrana qanunsuz tranzit haqqı ödəyən heç bir gəmi təhlükəsiz keçid əldə edə bilməyəcək.

Qlobal iqtisadi və humanitar böhran riski

Hörmüz boğazındakı bu tıxanma, yanacaq və gübrə qiymətlərinin dünyada sürətlə artmasına səbəb olub.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, bu, qlobal ərzaq fövqəladə vəziyyətinə səbəb ola bilər və milyonlarla insanı aclıq həddinə çatdıra bilər.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının (IMO) məlumatına görə, Fars körfəzində təxminən 2000 gəmi və 20.000 dənizçi ilişib qalıb.

Bölgədə tanker daşınması böhrandan əvvəlki səviyyələrlə müqayisədə 70 faiz azalıb, risk səbəbindən isə 150-dən çox gəmi boğazdan kənarda lövbər salıb.

E.ŞİRİNOV