Çindəki diplomatik fəaliyyət: Tramp və Putin üçün eyni əzəmət, fərqli açıqlamalar

Çin prezidenti Si Cinpin ABŞ prezidenti Donald Tramp və Rusiya prezidenti Vladimir Putini Pekində ardıcıl olaraq qəbul edərək, diplomatik protokoldakı incə nüanslar vasitəsilə Moskvanı etibarlı tərəfdaş, Vaşinqtonu isə gözlənilməz rəqib kimi gördüyünü bildirdi.

Tezadlar.az-ın məlumatına görə, qlobal siyasəti formalaşdıran iki böyük dövlətin liderlərini demək olar ki, eyni hərbi təmtəraq və mərasimlə qarşılayan Çin dünyaya Vaşinqton və Moskva arasında bərabər diplomatik tarazlıq yaratdığını elan etdi. Lakin bu möhtəşəm xoreoqrafiyanın arxasındakı diplomatik detallar Çinin iki ölkəyə baxışında dərin fərqləri ortaya qoydu.

Tramp hava limanında daha simvolik rol oynayan vitse-prezident tərəfindən qarşılanarkən, Putini Siyasi Büronun yüksək vəzifəli bir məmuru qarşıladı ki, bu da Pekinin Rusiyanı yeni Qərb olmayan dünya nizamında strateji müttəfiq kimi mövqeyini açıq şəkildə göstərir.

Kreml bu müqayisələrdən narahat olsa da və səfərlərin rəqabət məsələsi olmadığını iddia etsə də, Rusiya dövlət mediası Putinin Pekində “etibarlı tərəfdaş” kimi qəbul edildiyini, Trampın isə “istənilən anda hər şeyə qadir rəqib” kimi qəbul edildiyini vurğuladı.

Dəbdəbəli mərasimlərin nəticəsi nə oldu?

Dəbdəbəli qarşılamaların kölgəsində qalan zirvə görüşlərinin nəticələri hər iki lider üçün olduqca məhdud idi. Tramp və Si Cinpin arasındakı danışıqlar çip ixracı məhdudiyyətləri və tarifləri kimi əsas ticarət mübahisələrində konkret irəliləyiş əldə edə bilmədi.

Putinin tərəfində gözləntilər daha yüksək idi; Rusiya lideri çətin bir dövrdən keçirdi, Ukrayna müharibəsinin, Qərb sanksiyalarının və cəbhədəki çıxılmaz vəziyyətin qiymətindən sarsılan güclü bir lider imici ilə. Üstəlik, ABŞ ilə İran arasındakı müharibə qlobal enerji marşrutlarını və Hörmüz boğazını təhdid edirdi və Rusiyanın özünü Çinə etibarlı neft və qaz təchizatçısı kimi təqdim etməsi üçün yeni bir qapı açdı.

Rusiya Avropaya göndərə bilmədiyi qazı Çinə nəql etməyi hədəfləyən “Sibir Gücü 2” boru kəməri layihəsində konkret irəliləyişlərə ümid edirdi. Lakin Si Cinpin layihə üçün dəqiq bir zaman qrafiki verməkdən yayındı və bunun əvəzinə sektor əməkdaşlığını dərinləşdirəcəyinə söz verdi və Rusiyanın Çindən asimmetrik iqtisadi asılılığını bir daha vurğuladı.

Kim qazandı?

Bütün bu diplomatik fəaliyyətin ən açıq qalibinin Si Cinpin olduğu deyilir və o, eyni ayda həm ABŞ, həm də Rusiya prezidentlərini dövlət mərasimləri ilə qəbul edən ilk Çin lideri oldu. Xarici liderlərin nadir hallarda qəbul edildiyi elit liderlik kompleksi olan Çjonnanhayda Trampı qəbul etməklə Si ABŞ-a qarşı açıq şəkildə Rusiya kartını saxladığını nümayiş etdirdi və hər kəsə Putinin əvvəllər də səfər etdiyini xatırlatdı.

Davam edən iki böyük qlobal münaqişə ilə bağlı konkret sülh həlləri ortaya çıxmadığı zirvə görüşlərində Çin Moskvanın Ukrayna ilə bağlı narrativini dəstəkləyən diplomatik dilini qorudu. Pekin zəifləyən tərəfdaşı Rusiya ilə münasibətlərində kommersiya üstünlükləri əldə etməyə çalışaraq və Qərblə balanslı ticarət münasibətlərini qoruyaraq öz diplomatik maraqlarını həyata keçirərkən öz hərbi strategiyaları üçün Ukraynadakı müharibənin gedişatını yaxından izləməyə davam edir.

E.ŞİRİNOV