Tezadlar.az Professor Saleh Məmmədovun bu suala fundamental faktlara istinadla cavabını təqdim edir:
Təbiət İndeksi (Nature Index) Elmi Araşdırma Liderləri Reytinqində Top 10 Ölkə
Çin – 52,735.17
ABŞ – 26,006.15
Almaniya – 5,827.33
Böyük Britaniya – 4,819.70
Yaponiya – 3,890.15
Fransa – 2,850.78
Cənubi Koreya – 2,827.28
Hindistan – 2,437.38
Kanada – 2,355.77
İsveçrə – 1,971.22
Məqalələrdəki pay bölgüsü: 1 yanvar – 31 dekabr 2025-ci il məlumatları əsasında.
Mənbə: Nature Index 2026 Research Leaders
Göstəricinin İzahı (Nature Index Nədir?)
Nature Index — dünyanın ən nüfuzlu 145 fundamental və təbiət elmləri (fizika, kimya, biologiya, yer elmləri və s.) elmi jurnallarında dərc olunan məqalələri izləyən qlobal verilənlər bazasıdır.
Siyahıdakı rəqəmlər sadəcə məqalə sayı deyil, “Share” (Pay) göstəricisidir:
Əgər bir elmi məqaləni tamamilə bir ölkənin alimi yazıbsa, həmin ölkəyə 1 tam xal (pay) verilir.
Əgər məqalə fərqli ölkələrin alimlərinin birgə əməyi (beynəlxalq kollaborasiya) ilə ərsəyə gəlibsə, həmin 1 xal müəlliflərin sayına və onların aid olduğu ölkələrə proporsional şəkildə bölünür.
Çinin liderliyi: Çin bu göstəricidə ABŞ-ı iki dəfədən çox üstələyərək fundamental elmi tədqiqatlarda və xüsusilə tətbiqi elmlərdə qlobal dominantlığını rəsmiləşdirib.
Azərbaycan ilə Müqayisə
Azərbaycan hələ ki fundamental elmlər üzrə bu reytinqin “Top 10” və ya “Top 50” qlobal siyahısında yer almır. Bunun əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
Göstərici fərqi: Top 10-da yer alan ölkələrin payı minlərlə ölçüldüyü halda, Azərbaycanın qlobal Nature Index jurnallarındakı ümumi illik payı (Share) adətən tek rəqəmli və ya onluq kəsrlərlə (məsələn, 1-10 arası) ifadə olunur.
Lider qurumlar: Ölkə daxilində bu siyahıya düşə bilən elmi işlərin böyük hissəsi fizika, astronomiya və yüksək enerjilər fizikası sahəsinə aid olur.
Beynəlxalq əməkdaşlıq: Azərbaycan alimlərinin Nature elmi jurnallarına çıxışı əsasən Çin, Pakistan və Avropa ölkələri ilə birgə icra olunan qlobal meqa-layihələr (məsələn, CERN-dəki tədqiqatlar) çərçivəsində baş tutur. Müəllif sayı çox olduğu üçün ölkəmizin xalis “payı” (Share) kiçik rəqəmlərlə qeyd olunur.
Saleh Məmmədov,
Professor
