Dünyada yəhudi əhalisi: Azərbaycanın unikal tolerantlıq modeli:
Dünyada yəhudilərin ümumi sayı təxminən 15,8 milyon nəfərdir. Onların böyük hissəsi iki ölkədə – İsrail və ABŞ-da yaşayır. Bununla yanaşı, Avropa, Amerika, Avstraliya və digər bölgələrdə də qədim yəhudi icmaları mövcuddur.
Dünyada yəhudi əhalisinin sayı (2024–2025)
İsrail – 7 100 000
ABŞ – 5 700 000
Fransa – 440 000
Kanada – 398 000
Böyük Britaniya – 312 000
Argentina – 171 000
Rusiya – 132 000
Almaniya – 125 000
Braziliya – 120 000
Avstraliya – 117 000
Cənubi Afrika – 50 000
Macarıstan – 47 000
Ukrayna – 43 000
Meksika – 40 000
Belçika – 30 000
Niderland – 29 000
İtaliya – 27 000
İsveçrə – 18 000
Çili – 18 000
Türkiyə – 15 000
Azərbaycan – təxminən 20 000–30 000
Dünyada ümumi yəhudi əhalisi: təxminən 15,8 milyon nəfər.
Azərbaycan bu siyahıda ilk 20 ölkə sırasında olmasa da, ölkəmizdə müxtəlif mənbələrə görə təxminən 20–30 min nəfər yəhudi yaşayır. Onların əsas hissəsini dağ yəhudiləri təşkil edir. İcmalar əsasən Bakı, Quba (o cümlədən məşhur Qırmızı Qəsəbə), Oğuz, Sumqayıt və digər şəhərlərdə yaşayırlar. Müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar fərqli metodologiyalardan istifadə etdiyinə görə rəqəmlər dəyişə bilər. Azərbaycan dünyanın nadir ölkələrindəndir ki, burada yəhudi icması əsrlər boyu sülh, təhlükəsizlik və qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşayıb. Məscidlər, kilsələr və sinaqoqların yanaşı fəaliyyət göstərməsi ölkəmizin multikultural ənənələrinin ən gözəl nümunələrindən biridir. Qubadakı Qırmızı Qəsəbə isə İsraildən kənarda dünyada ən tanınmış tarixi yəhudi yaşayış məntəqələrindən biri hesab olunur. Azərbaycan ilə yəhudi xalqı arasında dostluq münasibətləri uzun tarixə malikdir. Yəhudi icmasının nümayəndələri ölkəmizin iqtisadiyyatına, elm və təhsilinə, səhiyyəsinə, mədəniyyətinə və ictimai həyatına mühüm töhfələr vermişlər. Eyni zamanda, Azərbaycan dövləti dini və milli müxtəlifliyin qorunmasına xüsusi diqqət yetirir və bu siyasət beynəlxalq səviyyədə də müsbət qiymətləndirilir. Müxtəlif dinlərə və millətlərə hörmət, qarşılıqlı etimad və birgə yaşayış – Azərbaycanın ən böyük mənəvi sərvətlərindən biridir. Bu ənənəni qorumaq və gələcək nəsillərə ötürmək hər birimizin ortaq məsuliyyətidir…
Saleh Məmmədov,
Professor
