ABŞ VƏ İRAN ARASINDA GİZLİ NÜVƏ RAZILAŞMASI: 100 mütəxəssis nəyə hazırlaşır?

ABŞ və İran arasında yeni nüvə sazişi üçün intensiv diplomatik fəaliyyət gedir. İddialara görə, Tramp administrasiyası İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını ləğv etmək üçün plan hazırlayır və bu proses üçün təxminən 100 mütəxəssisdən ibarət komanda yaradıb.

Tezadlar.az xəbər verir ki, saziş layihəsi atəşkəsin uzadılmasını, Hörmüz boğazının tam açılmasını, İran neftinin ixracına icazə verilməsini və uran ehtiyatının məhdudlaşdırılmasını əhatə edir. Lakin tərəflər arasında uranın neytrallaşdırılması və İranın dondurulmuş vəsaitlərinin buraxılması üçün müddətlə bağlı fikir ayrılıqları davam edir.

UİTKOFF VƏ KUŞNERİN GİZLİ SƏFƏRİ

ABŞ prezidenti Donald Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiven Uitkoff və müşaviri Cared Kuşnerin İranla davam edən əlaqələrin bir hissəsi olaraq tamamilə gizli bir səfər etdiyi ortaya çıxıb.

Amerika mətbuatında yer alan məlumata görə, cütlük Tennessi ştatındakı Oak Ridge Milli Laboratoriyasını və Y-12 Milli Təhlükəsizlik Kompleksini yoxlayıblar. Bu obyektlər ABŞ-da uran emalı texnologiyaları və nüvə təhlükəsizliyi üçün ən vacib mərkəzlərdən biri hesab olunur.

100 NƏFƏRLİK EKSPERT KOMANDASININ HAZIRLANMASI

İddialara görə, Vaşinqton administrasiyası İranla mümkün nüvə sazişi üçün texniki infrastruktur yaratmaq məqsədilə təxminən 100 mütəxəssisdən ibarət xüsusi bir qrup yaradıb. Hazırlanan saziş layihəsində 60 günlük yol xəritəsi də yer aldığı bildirilir.

LAYİHƏYƏ HANSI MADDƏLƏR DAXİLDİR?

Layihəyə görə, məqsədlərə atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazının tam gücü ilə yenidən açılması, İran neftinin ixracına icazə verilməsi və Tehranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının məhdudlaşdırılması daxildir. Bu addımların həyata keçirilməsində məqsəd regional gərginliyi azaltmaq və yeni diplomatik prosesə başlamaqdır.

Danışıqlarda tərəflər arasında iki əsas fikir ayrılığı olduğu bildirilir. Birincisi, İranın yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uranın tükəndirilməsi və neytrallaşdırılması üçün nə qədər vaxt lazım olacağı məsələsidir. Tramp administrasiyası bu müddətin 60 gün olmasını istəyir, İran tərəfi isə 90 günlük müddət tələb edir.

İkinci fikir ayrılığı məqamı illərdir dondurulmuş milyardlarla dollarlıq vəsaitdir. Tehran administrasiyası bu vəsaitlərin bir hissəsinin razılaşmadan əvvəl sərbəst buraxılmasını istəyir, Vaşinqton isə konkret addımlar atılmadan vəsaitlərin sərbəst buraxılmasını qəbul etmir.

TEXNİKİ PLANIN HAZIRLANMASI APARILACAQ

Mənbələrə görə, tərəflər arasındakı fikir ayrılıqları hazırda çox dar bir sahə ilə məhdudlaşıb. Danışıqlar ikinci mərhələyə keçərsə, ABŞ tərəfindən yaradılan ekspert qrupu İranın nüvə materiallarının necə məhv ediləcəyini, zənginləşdirmə fəaliyyətlərinin necə məhdudlaşdırılacağını və razılaşmanın necə izləniləcəyini müəyyən edəcək texniki plan hazırlayacaq. Beləliklə, Yaxın Şərqdə gərginliyi azalda biləcək yeni bir nüvə razılaşması üçün vacib prosesin başlayacağı gözlənilir.

E.ŞİRİNOV