İran müharibəsi nadir torpaq elementlərinə də təsir etdi

İran müharibəsi təkcə enerji bazarlarını deyil, həm də müasir müharibənin görünməz cəbhəsini dəyişdirdi. Strateji və nadir torpaq elementləri üçün qlobal yarış sürətləndi. Volfram, litium və kobalt kimi vacib elementlərin qiymətləri kəskin şəkildə artdı. Çin və Avropa bu elementlərin ixracına məhdudiyyətlər qoydu.

Tezadlar.az xəbər verir ki, İran müharibəsi ilə qlobal bazarlarda yeni bir vacib cəbhə açıldı. Bu dəfə hədəf neft deyil, müasir müharibə sənayesinin onurğası olan strateji və nadir torpaq elementləridir.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı əməliyyatlarından sonra volfram, germanium, litium və lantan kimi elementlərdə sürətli qiymət artımları müşahidə edildi. Çünki müasir müharibə sistemləri artıq birbaşa bu elementlərdən asılıdır.

Bu dörd elementin dünyanın ən böyük təchizatçısı Çindir. Qlobal istehsalın təxminən 60-70%-i Çin tərəfindən təmin edilir.

Patriot və Tomahawk raketləri, pilotsuz uçuş aparatları, radarlar və süni intellektlə işləyən müdafiə sistemləri hamısı nadir torpaq elementlərindən istifadə edilməklə istehsal olunur.

Mütəxəssislərin fikrincə, müharibə qlobal element bazarında iki böyük şok yaratdı. Birincisi, hərbi tələbatın artmasıdır. ABŞ və müttəfiqləri yüksək sursat istehlakı səbəbindən çoxlu miqdarda strateji elementlərdən istifadə edirlər.

İkinci şok strateji ehtiyat yarışıdır. Böyük dövlətlər potensial təchizat böhranlarının qarşısını almaq üçün nadir torpaq elementləri ehtiyatlarını sürətlə artırırlar.

Çinin təhlükəsizlik narahatlıqlarını əsas gətirərək bəzi nadir torpaq elementlərinin ixracına qoyduğu məhdudiyyətlər, xüsusilə Avropada və Qərbdə narahatlığı artırıb.

Avropa Birliyi Çindən asılılığını azaltmaq üçün yeni təchizat xətləri və mədən investisiyaları üzərində işləyir.

Strateji elementlər indi yalnız sənaye üçün xammal kimi deyil, həm də hərbi və texnoloji gücün yeni nefti kimi qəbul edilir.

E.ŞİRİNOV