“Qisas”: Tehranın İsrail və ABŞ üçün hansı “sürprizi” var?

Yaxın Şərqdəki münaqişə geosiyasi böhrana çevrilib – Ayətullah Əli Xameneinin ölümündən sonra dünya Tehranda hakimiyyət dəyişikliyini gözləyir. Onun 56 yaşlı oğlu Müctəba Xamenei Rəhbər (İranın ali lideri) vəzifəsinə əsas namizəd hesab olunur.

Tezadlar.az xəbər verir ki, aif.ru-nun məlumatına görə, Tehranda baş verən hadisələr İsrail və ABŞ üçün “sürpriz” yarada bilər.

Rəsmi olaraq, Tehran hələlik yeni liderin seçilməsi ilə bağlı məlumat açıqlamayıb, lakin İrana düşmən olan media orqanları artıq mümkün varis haqqında fərziyyələr irəli sürürlər. Lakin ekspertlər Müctəba Xameneinin peyda olmasının təsadüf olmadığına əmindirlər. O, İranın ən nüfuzlu və hörmətli ilahiyyatçılarından və dövlət xadimlərindən biridir.

“Hələ hazırkı münaqişədən əvvəl və son bir neçə ildə o, Rəhbər vəzifəsinə potensial namizəd hesab olunurdu”, – deyə Moskva Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tarix və Siyasət İnstitutunun direktor müavini Vladimir Şapovalov qeyd edir.

Ekspertin sözlərinə görə, ayətullahın oğlu iki vacib xüsusiyyəti özündə birləşdirir: dərin dini bilik və güclü siyasi iradə. O, ABŞ-a qarşı çıxmaqda və İranın maraqlarını müdafiə etməkdə qətiyyətli mövqeyi ilə tanınır. Bu baxımdan o, Vaşinqton üçün İran hökumətinin ən məqbul olmayan lideridir.

Politoloq və Yaxın Şərq və Şimali Afrika üzrə mütəxəssis Kirill Semenov Müctəbanın ABŞ-a qarşı mümkün qisas istəyindən danışarkən qeyd etdi ki, emosiyalar siyasətlə qarışdırılmamalıdır.

“Bu, İslam dövlətidir, ona görə də “cavab” deməkdənsə, “qisas” demək daha doğru olar. Prinsip etibarilə, qisas, oğulun atasına qarşı şəxsi qisası üçün deyil, təcavüzkarlar tərəfindən tökülən müsəlmanların qanı üçündür. Lakin burada məsələ daha dərindir. Möctəba Xamenei, bir dindar olaraq, çox güman ki, şəxsi qisasla deyil, əsasən dini prinsiplərlə idarə olunacaq”, – deyə o bildirib.

Eyni zamanda, Şapovalov qeyd edir ki, İranın siyasi rəhbərliyində bir çoxları üçün ailə bağları oğula qarşı oynayan bir amil ola bilər. Eyni zamanda, Xameneinin hücumda ölümü ictimai əhval-ruhiyyəni dəyişir və dünən qohumbazlıq hesab edilə bilən şey bu gün müqavimətin davamlılığının əlamətinə çevriləcək.

Lakin, İran hakimiyyəti daxilindəki hakimiyyət mübarizəsi sürprizlər yarada bilər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, başqa bir nüfuzlu şəxs var: uzun illər mərhum Əli Xameneinin etibarlı sirdaşı kimi xidmət etmiş 67 yaşlı ruhani Əlireza Ərafi.

E.ŞİRİNOV