Səmərqənddən Gəncəyə uzanan strateji körpü

 Qloballaşan dünyada şəhərlər artıq təkcə inzibati ərazi vahidləri deyil. Onlar iqtisadiyyatın, diplomatiyanın, mədəniyyətin və innovasiyanın əsas faktorlarına çevriliblər. Bu gün bir şəhərin beynəlxalq əlaqələri ölkənin xarici siyasətini tamamlayan, investisiya cəlbediciliyini artıran və regional inkişafı sürətləndirən mühüm vasitələrdən biri hesab olunur. Məhz bu baxımdan Özbəkistanın qədim Səmərqənd şəhərində ilk dəfə keçirilən “Qardaş şəhərlər” I Beynəlxalq Forumu adi protokol tədbirindən daha böyük məna daşıyır.
Forum çərçivəsində müxtəlif ölkələrdən gələn şəhər rəhbərləri yalnız təcrübə mübadiləsi aparmayıbılar. Burada gələcəyin şəhərlərinin necə inkişaf edəcəyi, hansı istiqamətlərdə əməkdaşlıq edəcəyi və beynəlxalq tərəfdaşlıqların hansı model üzərində qurulacağı müzakirə olunub. Əslində bu forum şəhərlərin diplomatiyasının yeni mərhələyə keçdiyini göstərən platformaya çevrilib.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində forumda iştirak edən Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Niyazi Bayramovun görüşlərdə və tədbirlərdə iştirakı da məhz bu kontekstdə dəyərləndirilməlidir. Çünki şəhərlərarası münasibətlər artıq yalnız rəsmi memorandumların imzalanması ilə məhdudlaşmır. Burada əsas məqsəd investisiya, turizm, elm, təhsil və insan kapitalı sahələrində real əməkdaşlıq mexanizmlərinin qurulmasıdır.
Forum çərçivəsində təşkil olunan “Şəhərlərin imkanları” sərgisi bunun ən aydın nümunəsi idi. Özbəkistan şəhərlərinin iqtisadi potensialının, sənaye imkanlarının, logistika və turizm layihələrinin təqdim olunması göstərdi ki, şəhərlər artıq özlərini beynəlxalq investor qarşısında ayrıca iqtisadi brend kimi təqdim etməyə çalışırlar. Müasir dövrdə investorlar yalnız ölkələri deyil, şəhərləri seçirlər. İnfrastruktur, idarəetmə, insan resursları və biznes mühiti bu seçimdə əsas rol oynayır.
Bu mənada Gəncə üçün də belə beynəlxalq platformalarda iştirakın əhəmiyyəti böyükdür. Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri son illər sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika, ali təhsil və turizm istiqamətlərində inkişafını sürətləndirir. Bu potensialın beynəlxalq auditoriyaya təqdim olunması şəhərin gələcək investisiya imkanlarını genişləndirə bilər.
Forumun diqqət çəkən məqamlarından biri də qədim Səmərqənddə keçirilən “Dostluq ağacı” aksiyası olub. İlk baxışdan simvolik görünən bu təşəbbüs əslində beynəlxalq münasibətlərdə mühüm mesaj daşıyır. Diplomatiya bəzən imzalanan sənədlərdən daha çox belə rəmzi addımlarla yadda qalır. Əkilən hər ağac gələcək əməkdaşlıqların, uzunmüddətli tərəfdaşlığın və qarşılıqlı etimadın canlı simvoluna çevrilir.
Burada xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri də Gəncə ilə Səmərqənd arasında mövcud olan münasibətlərdir. 2023-cü ildə birgə əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalayan bu şəhərlər təkcə tarixi baxımdan deyil, həm də mədəni irsi, İpək Yolundakı mövqeyi, elm və sənət ənənələri ilə bir-birinə yaxın dəyərləri bölüşür. Forum isə bu münasibətlərin kağız üzərində qalmaqdan çıxaraq konkret layihələrə çevrilməsi üçün yeni imkanlar yaradır.
Əslində “qardaş şəhər” anlayışı uzun illər əsasən rəsmi status kimi qəbul edilirdi. Lakin müasir beynəlxalq münasibətlərdə bu status artıq yeni məzmun qazanır. Universitetlər arasında əməkdaşlıq, birgə turizm marşrutları, biznes forumları, tələbə mübadiləsi, startap layihələri və mədəniyyət proqramları şəhərlərarası əlaqələrin əsas istiqamətlərinə çevrilir.
Məhz buna görə Səmərqənddə keçirilən forumun əsl nəticəsi qəbul olunan qərarlarda deyil, onun davamı olacaq layihələrdə ölçüləcək. Əgər qurulan əlaqələr yeni investisiyalara, iqtisadi əməkdaşlığa, turizm axınının artmasına və humanitar layihələrə yol açacaqsa, bu forum öz məqsədinə çatmış olacaq.
Bugünkü dünyada şəhərlərin inkişafı təkcə daxili resurslardan asılı deyil. Beynəlxalq tərəfdaşlıq quran, öz potensialını düzgün təqdim edən və qlobal şəbəkələrə inteqrasiya olunan şəhərlər daha sürətlə inkişaf edir. Səmərqənddə keçirilən ilk “Qardaş şəhərlər” Forumu da göstərdi ki, gələcəyin diplomatiyasında ölkələrlə yanaşı, şəhərlər də söz sahibinə çevrilir. Gəncənin bu prosesdə fəal iştirak etməsi isə onun beynəlxalq mövqeyinin möhkəmlənməsi və regional inkişaf strategiyasının yeni mərhələyə qədəm qoyması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Elcan Məmmədov
Jurnalist