Tehran ABŞ blokadasına nə qədər müqavimət göstərə bilər?

Xarici medianın bu barədə nə yazdığını nəzərdən keçirib ən vacib və maraqlı məqamları təqdim oxuculara təqdim edirik

ABŞ prezidenti Donald Trampın İranın “maliyyə cəhətdən çökdüyü” iddialarına baxmayaraq, Tehran administrasiyası tətbiq edilən dəniz blokadasına strateji müqavimət göstərir. Artan neft qiymətləri ilə gəlir itkilərini əhəmiyyətli dərəcədə kompensasiya edən İran uzunmüddətli müharibəyə hazır olduğunu nümayiş etdirərək, saxlama tutumunu artırır.

ABŞ-ın İran limanlarını dəniz blokadası və Tehranın Hörmüz boğazını xarici gəmilərə bağlamasına cavab olaraq qlobal enerji bazarlarında gərginliyi artırır və iki ölkə arasında “səbir müharibəsi”ni dərinləşdirir.

Prezident Donald Tramp İranın gündə 500 milyon dollar itirdiyini və maliyyə çöküşü ərəfəsində olduğunu iddia etsə də, ekspertlər və məlumatlar İranın qısa müddətdə bu təzyiqə tab gətirə bilməyəcəyini göstərir.

Münaqişənin başlanğıcından bəri neft qiymətlərinin 90 dollardan yuxarı qalxması İrana daha az miqdarda neft ixrac etməsinə baxmayaraq, vahid başına qazancını artırmağa imkan verib. Tehranın hazırda müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə neft gəlirlərindən təxminən 40 faiz daha çox qazanc əldə etdiyi təxmin edilir.

İran xam neft ehtiyatlarından istifadə edir

Blokadanın liman giriş-çıxışını çətinləşdirdiyi bu dövrdə İran dənizdə tankerlərdə saxladığı təxminən 160-170 milyon barel xam neft ehtiyatlarından istifadə edir. Bu ehtiyatın yeni istehsal olmadan belə, avqust ayına qədər davam edəcək gəlir axını təmin edə biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Sahildəki saxlama sahələri məhdud olduqda, Tehran administrasiyası köhnə, istismardan çıxarılmış tankerlərini yenidən işə salmaqla yeni saxlama sahələri yaratmaq üçün yaradıcı həllər tapır. Digər tərəfdən, Hörmüz boğazından keçən gəmilərə tətbiq olunan “tranzit haqqı” sistemi İran üçün alternativ gəlir mənbəyi olaraq qalır.

Siyasi cəbhədə Tehran həm xarici dünyaya, həm də öz xalqına “birlik” mesajı göndərməyə diqqət yetirir. İran rəsmiləri ölkədə radikal və mötədil qruplar arasında münaqişənin olması ilə bağlı xarici iddiaları rədd edir, dövlət qurumlarının vahid bayraq altında və intizamlı şəkildə fəaliyyət göstərdiyini vurğulayırlar. Hərbi baxımdan İran ABŞ-a ənənəvi müharibə yolu ilə deyil, kiberhücumlar və Hörmüz boğazı kimi kritik nöqtələrdə mövcudluğu ilə bağlı asimmetrik müharibə taktikaları vasitəsilə meydan oxuyur.

Trampın əməliyyat müddəti may ayının əvvəlində başa çatır

ABŞ tərəfində vəziyyət Trampın daxili siyasi gündəliyi ilə ziddiyyət təşkil edir. ABŞ prezidenti Konqresin təsdiqi olmadan xarici ölkəyə qarşı hücum əməliyyatlarını yalnız 60 gün davam etdirə bilər və bu müddətin may ayının əvvəlində başa çatması Trampın manevr imkanlarını məhdudlaşdırır.

Çin kimi qlobal güclərin ticarət yollarının maneə törədilməsi ilə bağlı hiss etdikləri narahatlıq da Vaşinqtona təzyiqi artırır. Ekspertlər İranın “ağrıya dözmək” qabiliyyətinin əksər Amerika planlaşdırıcılarının gözlədiyindən daha böyük olduğunu və Tehranın bu prosesi “mövcudluq müharibəsi” kimi gördüyünü, hər hansı bir güzəştə getməzdən əvvəl ABŞ-ın səbrinin tükənməsini gözlədiyini bildirirlər.

E.ŞİRİNOV