Kerkük ve Nahçıvan’da iki tarihi eser bir elmanın iki yarısı gibidir-İRAKDAN “TƏZADLAR”A MƏKTUB

Tarihte “ikiz” olarak bilinen ve birbirine çarpıcı biçimde benzeyen yapılar var. İşte Kerkük Kalesi’nde “Gök Kümbet” ve Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde “Nuh Peygamber’in Türbesi” mimarisiyle bu iki tarihi eser neredeyse aynı tasarıma ve oranlara sahiptir. Bu iki tarihi eser, cephe detaylarıyla birbirinin adeta ayna görüntüsüdür.

“Türk mirasının bir şaheseri: Gök Kümbet”

Gök Kümbet, 1361 yılında Celayirliler döneminde 820 metre kare alan ve 17 metre yüksekliğindeki yapı, iki katlı, sekiz köşelidir. Kale’nin içinde 700 yıldır günümüze kadar ayakta kalabilen Türk mirasının bir şaheseridir. Üstündeki yazıttan da anlaşıldığı gibi kümbet 14. yüz yılda Selçuklu hanedanına mensup Buğday Hatun için yaptırılmıştır.

Gök Kümbet’in sekizgen olan orijinal çatısı yıkılıp yerine Selçuklu Türklerinin hiçbir dönemine rastlanmayan şekilsiz bir yapı oluşturuldu. Ayrıca çalışmalar sırasında Gök Kümbetin gövdesini oluşturan tuğlalar ve duvarlarını süsleyen Türk çini motifleri kırılmış ve dökülmüştür. Yapılan tahribatlar tüm açıklığıyla ortada durmaktadır. 700 yıllık Gök Kümbet eski hali ile dururken ne oldu da bir anada bu Türk tarihi mimari eserin yapısı değiştirildi ve tahribata uğratıldı, bu tahribatın amacı neydi?

Onarım ne demektir? tamirat, tamir, bir yontunun, bir yapının bozulmuş yerlerini yeniden yapma, ilk durumuna getirme, restore etme, yani onarım bir yapının şeklini değiştirmeden tamiridir. Ama gelin görün ki Gök Kümbete yapılan işlem onarım değil  tahribattır. Yani herkesin gözü önünde Kerkük’te 700 yıllık Türk tarihi eserin yapısı değiştiriliyor ama ne yazık ki kimseden ses yok.

Türk ve yabancı kaynaklara göre Gök Kümbet’in çatısı sekiz köşeli olarak tarif edilmektedir. Bu yeni ve şekilsiz yapı ne Selçuklular nede Celalıylıların hiçbir dönemine ait böyle bir mimarı tarz bulunmamaktadır.

 Kerkük Kalesi’nin kalbinde yükselen Gök Kümbet, asırlardır şehrin Türk kimliğine tanıklık ediyor. Türk mimarisinin izlerini taşıyan bu tarihî yapı; Kerkük’ün yalnızca taşlara işlenmiş geçmişini değil, yaşatılan kültürel hafızasını da günümüze ulaştırıyor. Kerkük şehrinin simgesi olan Kerkük Kalesi ve Kerkük’ün her köşesinde sizi Türk tarihi eserler karşılar ve Kerkük’ün her köşesi tarih ve medeniyet kokuyor.

“Nahçıvan’da Nuh Peygamber’in Türbesi”

 Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’nde bulunan Nuh Peygamber’in Türbesi veya bilinen adıyla Nuh’un Kümbeti, sekizgen köşeli bir gövdeye ve piramidal (çadır benzeri) bir çatıya sahip tarihi bir yapıdır. Alt katındaki mahzene merdivenle inilen türbe, Nahçıvan’ın en eski kalesi olan ve “Köhne Gala” diye isimlendirilen yerdedir.

Kerkük Kalesi’nde Gök Kümbet ve Nahçıvan’da Nuh Peygamber’in Türbesi, detayları ile birbirinin adeta ayna görüntüsüdür.

 Dr. Kürşat Çavuşoğlu,

Irak Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Dış İlişkiler Sorumlusu