Məlum olub ki, Rusiyanın Ukraynadakı müharibəyə son qoymaq tələbləri əslində 2021-ci ilə gedib çıxır. Moskva Ukraynanın NATO-ya qəbul edilməməsini, Rusiya sərhədlərində hərbi təlimlərin keçirilməməsini və NATO-nun 1997-ci ildən əvvəlki hərbi yerləşdirmə məntəqələrinə qayıtmasını istəyir. Rusiya həmçinin Avropa Birliyinin danışıqlar masasında birbaşa rol oynamasını tələb edir. Lakin Putin Trampın sülh təşəbbüslərinə dəyər verir.
Tezadlar.az xəbər verir ki, CNN TÜRK-ün Moskva müxbiri Siyamənd Kaçmaz detalları belə izah edib.
Rusiya, ABŞ və Ukrayna arasında müharibəyə son qoymaq üçün danışıqlar ötən həftənin ən vacib gündəm maddələrindən biri olub. Moskva administrasiyasının sülh üçün irəli sürdüyü tələblər də getdikcə daha aydın olur. Danışıqların əsas mövzusu Avropanın danışıqlar prosesində iştirakı, qitənin təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən formalaşdırılması və ərazi məsələsi idi.
CNN Türk-ün Moskva müxbiri Kaçmaz izah edib ki, Rusiyanın Avropa təhlükəsizlik arxitekturası ilə bağlı tələbləri əslində yeni deyil və Moskva bu məsələni 2021-ci ildə ABŞ və NATO qarşısında da qaldırıb.
RUSİYANIN 2021-Cİ İL TƏHLÜKƏSİZLİK LAYİHƏSİ GÜNDƏLİYƏ QAYITDI
Kaçmaz bildirib ki, bu gün danışıqlar masasında müzakirə olunan Avropa təhlükəsizlik arxitekturası Rusiyanın 2021-ci ildə həm NATO-ya, həm də ABŞ-a iki ayrı məktubla göndərdiyi layihə mətninə əsaslanır. O vaxt rədd edilən layihənin bu gün yenidən ortaya çıxdığını vurğulayan Kaçmaz aşağıdakı qiymətləndirmələri edib:
“Əslində, çox maraqlı bir vəziyyət var. Çünki hazırda müzakirə olunan Avropa təhlükəsizlik arxitekturası Rusiyanın həm NATO-ya, həm də ABŞ-a 2021-ci ildə iki ayrı məktubla göndərdiyi layihə mətninə əsaslanır. Beləliklə, Rusiyanın bu günlərdə müzakirə etdiyi yeni bir şey yoxdur. Rusiya müharibədən bir il əvvəl, 2021-ci ildə NATO-ya və ABŞ-a göndərdiyi layihə mətnini qəbul edilməmiş Avropa təhlükəsizlik arxitekturasının yaradılması üçün yenidən açıb. Bu, yeni kimi təqdim olunur, amma bu, 2021-ci ildə müzakirə olunan bir mövzu idi və qəbul edilmədi.”
MOSKVANIN ÜÇ ƏSAS TƏLƏBİ: NATO, HƏRBİ TƏLİMLƏR VƏ 1997-Cİ İL SƏRƏNCAMI
Kaçmaz bildirib ki, Rusiyanın 2021-ci ildə təqdim etdiyi layihədə təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı üç vacib məqam diqqət çəkir.
Birinci tələb Ukraynanın heç bir halda NATO-ya qəbul edilməməsi; ikinci tələb Rusiya sərhədlərində heç bir hərbi təlim keçirilməməsi; üçüncü tələb isə NATO-nun 1997-ci ildən əvvəlki hərbi yerləşdirmə yerlərinə qayıtması idi. Kaçmaz qeyd edib ki, Kremlin Xarici Siyasət Məsləhətçisi Yuri Uşakovun son açıqlamalarında da 1997-ci il razılaşmasına istinad edilib və bunun NATO-ya sonradan qoşulan ölkələrin qovulması demək olmadığını vurğulayıb. O bildirib ki, tələb NATO-nun hərbi yerləşdirmə yerlərinin əvvəlki razılaşmasına qaytarılmasını nəzərdə tutur.
RUSİYA: AVROPA DA DANIŞIQ MASASINDA OLMALIDIR
Kaçmaz bildirib ki, Rusiya Avropa təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulmasını müharibənin bitməsi üçün fundamental məsələlərdən biri hesab edir və Moskva Avropa Birliyinin danışıqlar masasında birbaşa rol oynamasını istəyir.
Kaçmaz mövcud vəziyyətdə ABŞ-nin həm Ukrayna, həm də Avropa Birliyi adından danışdığını və Rusiyanın Avropanın öz təhlükəsizlik narahatlıqlarını birbaşa ifadə etməsini istədiyini qeyd edib. Kaçmaz Moskvanın Avropaya mesajının müharibə tərəfdarı mövqeləri kənara qoyub danışıqlar masasına gəlmək olduğunu bildirib və əlavə edib ki, Rusiya təhlükəsizlik məsələlərini Avropa ilə açıq şəkildə müzakirə etməyə hazırdır.
PUTİN TRAMPIN SÜLH TƏŞƏBBÜSLƏRİNƏ DƏYƏR VERİR
Kaçmaz həmçinin qeyd edib ki, Rusiya ABŞ prezidenti Donald Trampın müharibəyə son qoymaq təşəbbüslərinə müsbət yanaşır və Kremlin Avropanın ABŞ yanaşmasını izləməli olduğuna inanır. O, Rusiyanın ABŞ və Moskva arasında birbaşa danışıqları vacib hesab etdiyini, Avropa Birliyinin isə Rusiya ilə birbaşa təmas olmadan yalnız Ukrayna vasitəsilə həll yolları axtarmaq yanaşmasının doğru olmadığını bildirib. Buna görə də Moskva Avropanın danışıqlarda iştirak etməsini və təhlükəsizlik siyasəti ilə bağlı fikirlərini birbaşa təqdim etməsini istəyir.
DİQQƏT TRAMP, PUTİN VƏ CİNPİN GÖRÜŞÜNDƏ
Kaçmaz həmçinin ABŞ prezidenti Donald Tramp və Çin prezidenti Si Cinpin arasında Çində keçiriləcək qarşıdan gələn görüşə də diqqət çəkib. Bu təmaslardan sonra Kaçmaz Putinlə bağlı diplomatik inkişafların da ön plana çıxa biləcəyini və görüşlərdən fərqli mesajlar gələ biləcəyini bildirib. Rusiyanın sülh prosesindəki əsas gözləntisi danışıqların yalnız Ukrayna ilə deyil, həm də Avropanın təhlükəsizlik arxitekturasında birbaşa iştirak edən aktyorlarla aparılmasıdır.
ELBAR







