Covid-19 pandemiyası ilə qocalmış beyin arasında qorxulu əlaqə tapıldı

Covid-19 pandemiyası beynin qocalmasını “əhəmiyyətli dərəcədə” sürətləndirdi – hətta heç vaxt yoluxmayanlarda belə, qorxulu yeni bir araşdırma tapdı.

Alimlər deyirlər ki, həftələrlə təcrid olunmaqdan tutmuş böhranla bağlı qeyri-müəyyənliyə qədər insanların həyatındakı stress millətin sağlamlığına “dağıdıcı” təsir göstərmişdir.

Tapıntılar 15 334 sağlam insanın məlumatlarından istifadə etməklə yaradılmış beyin yaşlanması modelinə əsaslanır.

Tezadlar.az xəbər verir ki, bu barədə “Daily Mail” məlumat yayıb.

Daha sonra model daha 996 sağlam insanın beyin skanlarını təhlil etmək üçün istifadə edilib. Yarısı pandemiyadan əvvəl, yarısı isə pandemiyadan əvvəl və sonra skan edilib.

Sonuncu qrupun beyinlərinin orta hesabla 5,5 ay daha tez qocaldığı müəyyən edilib. Bəziləri hətta 20 ay daha tez yaşlandılar.

Pandemiya zamanı bu sürətlənmiş qocalma iştirakçıların yoluxmuş olub-olmamasından asılı olmayaraq görüldü.

Bununla birlikdə, Covid-ə yoluxma iştirakçılar yaşlandıqca qocalma sürətinin artması ilə əlaqələndirildi.

Beynin qocalması kişilərdə və işsiz olmaq, aşağı gəlirə malik olmaq, sağlamlıq vəziyyətinin aşağı olması və təhsil səviyyəsinin aşağı olması kimi sosial-iqtisadi dezavantajları yaşayanlarda da daha qabarıq şəkildə özünü göstərirdi.

Tədqiqatçılar idrak qabiliyyətini qiymətləndirmək üçün iştirakçılar tərəfindən alınan testlərdən də istifadə ediblər.

Covid-ə yoluxanlarda bu, performansın, xüsusən də daha çevik düşünmək və məlumatları emal etmək qabiliyyətinin azalmasına səbəb oldu, – “Daily Mail” qeyd edir.

Nottingem Universitetinin alimləri dedilər: “Biz pandemiyanın beyin sağlamlığına zərər verdiyini və infeksiyanın olub-olmamasından asılı olmayaraq beynin sürətlə qocalmasına səbəb olduğunu aşkar etdik”.

Tədqiqata rəhbərlik edən Dr Ali-Reza Mohammadi-Nejad “Nature Communications” jurnalına dedi: “Məni ən çox təəccübləndirən o oldu ki, hətta Covid-ə yoluxmayan insanların da beyin qocalma sürətində əhəmiyyətli artım var. Bu, həqiqətən də pandemiyanın təsirlərinin – təcriddən qeyri-müəyyənliyə qədər – beyin sağlamlığımıza nə qədər təsir göstərə biləcəyini göstərir”.

Onun həmkarı professor Dorothee Auer əlavə etdi: “Pandemiya insanların, xüsusən də onsuz da əlverişsiz vəziyyətdə olanların həyatını çətinləşdirdi”.

E.ŞİRİNOV