Tanınmış Qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatov Xudu müəllimlə görüşündən sonra yazır:
“Elmlə sənətin qeyri-adi uğurlarını kəşf edən, zəkası ilə “cansız təbiət” terminini elm tarixindən silən Xudu Məmmədovun şəxsiyyətinə də, xarakterinə də, sadəliyinə də vuruldum. Fəxr edirəm ki, Türk dünyasında Xudu Məmmədov kimi ziyalı var.” Çingiz Aytmatov Xudu Məmmədova yazırdı: “Siz məndən təkcə 1 il 2 gün yox, bütün parametrlərlə böyüksünüz, mənim əziz Xudu müəllimim!”
Bəzən insanın böyüklüyünü ölçmək üçün təqvim kifayət etmir. İllərin sayı, ayların günləri belə aciz qalır. Böyüklük başqa bir şeydir – o, insanın zəkasında, şəxsiyyətində, sadəliyində, millətinə olan məhəbbətində gizlənir.
Çingiz Aytmatov kimi bir nəhəng deyirdi:
“Elmlə sənətin qeyri-adi uğurlarını kəşf edən, zəkası ilə “cansız təbiət” terminini elm tarixindən silən Xudu Məmmədovun şəxsiyyətinə də, xarakterinə də, sadəliyinə də vuruldum. Fəxr edirəm ki, Türk dünyasında Xudu Məmmədov kimi ziyalı var.”
Bu sözlər sanki bir qəhrəmanın abidəsinə yazılmış kitabədir. Aytmatov – özü də türk dünyasının əzəmətli bir dağ zirvəsi – başqa bir zirvəyə baxır və etiraf edir: “Sən məndən ucasan, mənim Xudu müəllimim.”
O etiraf edirdi: “Siz məndən təkcə 1 il 2 gün yox, bütün parametrlərlə böyüksünüz.”
Bu cümlənin içində bir millətin fəxri, bir alimə verilən ən ali qiymət yaşayırdı.
Xudu Məmmədov ömrü boyu sadə bir ömrün içində möhtəşəm bir mənəviyyat daşıdı. Daşın içində sirr axtaran geoloq idi, amma insanın içində də nur axtarırdı. Onun böyüklüyü yalnız elm kəşflərində deyildi – onun böyüklüyü ürəyinin təmizliyində, qapısının açıqlığında, boynubükük insanın göz yaşına biganə qalmamağında idi.
Aytmatovun vurulduğu məhz bu sadəlik idi – ucalıqla təvazökarlığın birləşdiyi halət. Çünki böyüklər çox vaxt əlçatmaz görünür, amma Xudu müəllim əlçatan idi – insan idi, amma həm də millət üçün işıq idi.
İki böyük – biri qələmi ilə, biri elmi ilə – türk dünyasının yaddaşında görüşdülər. Onların dostluğu adi bir tanışlıq deyildi. Bu, elm ilə ədəbiyyatın, ağıl ilə duyğunun, millət sevgisi ilə insan sevgisinin qovuşması idi.
Xudu Məmmədov bu gün də yaşayır. Onun adı sadəcə alim adı deyil. O, vicdanın, sadəliyin, böyüklüyün simvoludur.
Və Aytmatovun heyranlığı onun həyatının ən gözəl təsdiqidir:
Böyüklüyü yaş yox, tarix yox, zaman yox – xarakter müəyyən edir…
(Yazı professor Fazil Əli Nağının FB profilindən götürülüb).
